Çerkeslerin Anasayfası

"Adigeler ve tüm Kuzey Kafkasyalılar, 19.yüzyıl başlarına kadar ulusal bir bayrakları ve bir devlet anlayışları olmadan yaşamlarını sürdürdüler. Ancak, eski zamanlardan beri bayrak niteliği taşımamakla birlikte her kabile ve aile çeşitli renk ve biçimlerde bezden yapılmış değişik flamalara yaşamlarında yer veriyorlardı.

Özellikle düğünlerde ve at yarışlarında derece alan delikanlılara, genç kızlar ödül olarak kendi hazırladıkları bu flamaları armağan ediyorlardı. Büyük yarışmalarda ise, bu ödüllere ek olarak, derece alan gençlere, her kabile başkanı o kabileyi temsilen kendi sembolleri olan flamayı veriyordu.



ÇERKES BAYRAĞI TAŞIMA SUÇU

Sürgün sonrası Anadolu'ya yerleşen pek çok Çerkes ailesinin kızları, o günlerin anısına dikilmiş flamaları yıllar boyu sandıklarında sakladı ve 1920'li yıllardan sonra, gizledikleri bu flamalar yüzünden "Çerkes Bayrağı taşımak, Çerkeslik yapmak" suçlamalarıyla çeşitli baskılar gördüler.

Adigelerin ilk bayraklarına ilişkin somut ve yazılı hiçbir belgeye rastlanamıyor. Bu konuda 19.yüzyıl başlarından beri Avrupalıların, genellikle, İngilizlerin ortaya koydukları bazı yazılı belgelerden bilgi ediniyoruz. Diplomat, tüccar, yazar, gezgin ve hatta ajan olarak Kafkasya'ya gönderilen kişilerin Çerkeslere ilişkin yazdıkları yapıtlarda, Adige bayrağı hakkında da bilgilere rastlıyoruz.

Bazı kitapların kapaklarında yer alan Adıge bayrağının önceleri 7 yıldızlı, daha sonraları da 9 yıldızlı olanlarına rastlanıyor. Bayrakların ortak özelliği ise renklerinin yeşil ve üzerlerine serpiştirilen yıldızların da sarı renkli olması. Ancak bu bayrakların hangi kabileyi ya da kabileleri temsil ettiği ve de hangi tarihte kullanıldığı belirtilmemiş.



1830'lu yıllardan sonradır ki, Adige bayrağının doğuşuna ilişkin detaylı bilgilere erişebiliyoruz. İngiliz politikacılarından, o dönemde küçük bir devlet memuru olan David Urquhart; İngiltere Hükümeti'nin de yardım ve desteğiyle 1834 yılının Haziran ayında Kafkasya'ya gelir. Amacı Çerkesleri tanımak, gerekirse ve olabildiği oranda Çerkeslerin Ruslara karşı sürdürdüğü özgürlük savaşımında onlara politik ve somut askeri yardımları sağlamada yardımcı olmaktır.

12 KABİLE 12 KİŞİLİK HÜKÜMET
Adigeler, Tsemez'de (Novorossisk) karaya çıkan, oradan da Anapa'ya giden Urquhart'ı büyük bir ilgi ve sevgi gösterisiyle karşılar. Anapa'da onuruna düzenlenen bir kurultayda -ki bu kurultay Aguy ovasında düzenlenmiştir- tüm Çerkeslere seslenerek, Ruslara karşı başarılı olmak için Çerkes birliğinin kurulmasını önerir. Urquhart bayrağın rengi, amblemi hakkında Çerkeslere bilgi aktardığını, sonradan yazdığı anılarında dile getirir. Bu arada o dönemde Adigelerin lideri durumunda olan Zaniko Sefer Bey'in de onayı ile 12 kabileyi temsilen 12 kişilik geçici bir hükümet kurulur.

ADİGE ULUSAL BAYRAĞININ KABULU
Urquhart'ın Kafkasya'dan ayrılmasından 3 yıl sonra 6 Mayıs 1837'de bu kez, yine İngiliz S.James Bell ve gözlemci Longworth'un hazır bulunduğu ünlü Adhanekum (Adakum, Atakum, Atakhum diye de geçer) kurultayda, ipekten yeşil renkli, siyah iki ok ve üzerinde 10 kabileyi temsil eden 10 adet sarı yıldızın yer aldığı Adige Bayrağı dalgalanmaktadır.

Havidko Mensur'un (Havdiko, Havudukue diye de geçer) liderliğinde ve bütün Adige kabilelerinin temsil edildiği, bin delegenin katıldığı bu Adige tarihinin büyük kurultayında bilinen ilk resmi bayrak kullanılmıştır. Bundan bir yıl sonra ise 1838 yılında, Batı Kafkasya'daki 12 kabile, 3 liderin başkanlığında birleşir ve yeşil yüzey üzerinde 3 siyah ok ve 12 yıldızlı tarihsel Adige bayrağını ulusal bayrak olarak kabul ederler. İşte bugün Adige Cumhuriyeti'nin Maykop'taki Parlamento binasında dalgalanan bayrak budur.

RENKLERİN,OKLARIN VE YILDIZLARIN ANLAMI

Adıge bayrağında yer alan renkler, yıldızlar ve oklara gelince: İpek kumaşın yeşil rengi Kafkasya'nın dağ ve ovalarını; siyah 3 ok dönemin en yetenekli ve ünlü üç ailesini (Zaniko, Aytekçiko, Boleteko aileleri), siyah renk ise düşmana ölümü, sarı yıldızlar da bütün yaşamları açık havada, kır ve dağlarda geçen ve gökyüzündeki yıldızlara bakarak uyuyan kahramanların yer aldığı 12 bölgeyi temsil ediyordu. Bu 12 bölge; Natukhay(Nathkoç), Şapsuğ, Abedzah, Ubıh, Bjedugh, Temirgoy, Abhaz, Hatukay, Mahoş, Besleney, Brakiy, Karaçay ve Kabardey'den oluşur.

Bu 12 bölgeden Abedzah, Mahoş ve Bjedughlar Ruslarla barış antlaşması imzalamış olduklarından, Kabardey ve Abhazya da Rus işgalinde bulunduğundan, birliğe ancak o bölgelerden, diğer Adige kabileleri arasına sığınanların temsilcileri ile birlik antlaşmasına katılmışlardır. Kabardey'in temsilcisi Besleniyko Aslan, Abhazya'nın ise Rustem Pe idiler. Her bölgenin genel kurulları sonucu seçilen delegeleri Zaniko Sefer'in yanında yer alıyor, bunlar arasından da askeri komutanlar, elçiler ve hakimler seçilerek işbaşına getiriliyorlardı. Zaniko Sefer hem genel başkan, hem de dışişleri ile diplomatik çalışmaları yürütüyordu.

Not

Nart Dergisi'nin 4. sayısından aktaran marje.net . Ara başlıklar ve vurgular bianet'e aittir.

Kaynakça
1) Kafkasya Dağlıları, Varşova, Rusça-Türkçe Dergi, A.C.

2) Havjoko, "Adıge Kahramanları", 1933Gn.

3) İ.Berkuk, Tarihte Kafkasya, İstanbul, 1958

4) Jabağı Baj, Çerkesya'da Sosyal Yaşayış, Ankara, 1969

5) Dr. Vasfi Güsar, Yeni Kafkas Dergisi, İstanbul, 1957-62

6) Osman Çelik, İngiliz Belgelerinde Türkiye ve Kafkasya, Ankara, 1992

7) İzzet Aydemir, Göç, Ankara, 1968

circassiancanada.com"

Boleteko aileleri),
.....................................
anne süllalem adıge bayrağına simgemizi vurmuşuz

burda 13 bölge sayılmış ama.biri sonradan mı eklenmiş yoksa yanlışlık mı var? bu arada daha tam doğrusunu hiçbiyerde görmedim

Burda Kabardey-Besleney şeklinde yazılmadığı için 13 görünüyor. Normalda ikisi bir bölge

heaa doğru yaa tamam şimdi oldu

Natukhay(Nathkoç), Şapsuğ, Abedzah, Ubıh, Bjedugh, Temirgoy, Abhaz, Hatukay, Mahoş, Besleney, Brakiy, Karaçay ve Kabardey'den oluşur.

Peki Ubıh, Abhaz ve Karaçay neden denir?

Mamhıg, Mahoş ve Yegerukay olarak üç Adige boyunun ismi bu listede neden yok! Bunun sonradan oluşturulmuş politik bir yaklaşım olduğunu düşünüyorum çünkü o dönem bu üç Adige boyunun var olup olmadığı hakkında bilgi mevcut değil.

Karaçaylar ve Abhazlarla birlikte Adige kavimlerinin tarihten bana müttefik oldukları bir savaş yada sürgüne tabi tutulmalarına ortak bir sebep gösterirseniz bilgilenmiş olacağım. Karaçaylar İmam Şamil önderliğinde bir süre harbe girmişlerdir, Abhazların ise 19. yy. her hangi bir harbin içinde oldukları ile ilgili şimdiye kadar ben hiç bir kaynakta bilgi okumadım! Bu yönde de Abhazların neden sürgün edildiği ile ilgili araştırmalarımda oldu.

Adige bayrağının anlımında bölge tanımlaması bugünki bilgimle bana farazi geliyor.

Yedhic burdaki 12 yıldız konusunda iki türlü iddia var

birincisi bu yıldızların 12 adige boyunu temsil ettiği

ikincisi bu yıldızların o dönem savaş alanı olarak ayrılan 12 farklı bölgeyi temsil ettiğidir.


ikincisi daha ağır basmakta çünkü dediğiniz gibi bilgiler içerisinde karaçaylar ve abazalar da var.

Bayrağın tanımlaması ile tarihi olaylar arasında büyük farklar var. Adigeler 19 yy. Abhaz topraklarını korumak için savaşmamıştır, Abhazlarda Ruslarla her hangi bir çatışmaya girmemiştir. Karaçaylar Adigelerin sancağı altında değil, İmam Şamil'in sancağı altında bir süre mücadele verdikleri için ise bizimle ilgili olamazlar.

Ubıhların çoğu 19 yy. Abzehler ile müttefik olup, Abzehlerin içinde yaşamaya başlamışlardır.

İkinci olasalık bana tarihi bir gerçek olarak değil, günümüze uyarlanmış politik bir hareket olduğu düşüncesindeyim. Üstelik Adige bayrağında Abhaz ve Karaçayların ne işi olabilir, Karaçay yada Malkarların yaşadıkları yerler zaten Adigelerin dünden bügne tarihi toprağıdır. Kanımca ikinci olasılık şekildineki bir tanımlama Büyük Çerkesya için bölücü bir tavır sergiler.

Bu yönde de Abhazların neden sürgün edildiği ile ilgili araştırmalarımda oldu.
------------------------------------------------------------------------------Yedhic--------------------------------------

Acaba Kuzeydeki ve doğudaki İslam boyları olan bariyerlerin tek tek düşmesi,Abhazlarda,bilhassa Müslüman kesiminde tedirginlik uyandırıp sürgüne gönüllü katılım olmuş olamazmı.Tabi dört biryanda da canhıraş hadiselerin psikolojik etkisinide yabana atamayız, neticede boşalan coğrafyada Müslüman azınlık olarak kalma psikolojik etkileşimi halinde halklar aynı zamanda.

Abhazların Kuzey Batı Kafkasyadan sürülme nedenleri içerisinde etkin şekliyle Osmanlı ve Osmanlı Paşalarının bazı işleri yer almakta. Bununla ilgili kaynaklı ve hatta ispatlı bilgilerle örnek göstersem, neden dolayı sürgün olduklarını yazsam buradaki bir çok Abhaz arkadaşı kızdıracağım ve onların konuyu Abhaz - Gürcü savaşına taşıyacaklarını ve alakasız bir tartışmaya sürükleneceğimizi biliyorum çünkü yaşadım. Bu konuyu neden yazdığımıda aşağıda konuyla ilgili bir yazımla daha pekiştirmek isterim.

Adigeler şunu bilmelidirler ki, Ruslarla olan tüm mücadelelerinde Adigeler Kuzey Batı Kafkasyada yanlız kalmış bir halktır (dolaylı yoldan bu yalnızlık kimsenin suçuda değil, İmam Şamilden gelen ittifak teklifinide önderliğimizi istiyor ki istiyordu diye reddeden de biziz)! Sadece Ubıhlar 18 yy. sonu ve 19 yy. başında kendi nüfus iskan ve sayısına güvenemediği için Abzehlerle mütteifik olmuş ve bu dönemden itibaren Adigelerin içine karışmaya başlayarak Adigelerden görülen bir boy niteliği kazanmaya başlamışlardır.

Burda yazdıklarım pek tabi bir çok yöne çekilebilir. Günümüzde tarihi örnek göstererek ayrımcılık yapıyorsun gibi yakıştırmalar yapanlar olabilir lakin bu konuda daha dikkat çekici olan nokta Adige boylarının çoğu bahsettiğim dönemlerde bir birlerine yandaş değillerdir. Rusların Adige boyları ile ayrı ayrı yaptığı antlaşmaları örnek olarak görürsek, bu antlaşmalar içinde Karaçaylar, Abhazlar, Malkarlar yer almaz ve Rusların bu halklarla yapmış olduğu savaş sonrası bir yazılı antlaşma yoktur.

Sonuç, kendi davası içerisinde yer almayan halklara neden bayrağında (Adige bayrağında) yer veren bir millet portresi çizilsin sorusunun cevabıdır. 12 Adige boyu yerine, Kuzey Batı Kafkasya neden 12 bölgeye ayrılsın? Böl yönet parçala politikasının tam da istediği ayrıştırmayı neden ellerimizle yapalım! Çok özür dileyerek söylüyorum, bilzer geri zekalımıyız!

Abhazlar neden sürgün edilmişse edilsin, bir Adige olarak bu benim açından ciddi bir sorun teşkil etmiyor ama kesinlikle bayrağımda kendilerinin nede ötekilerinin yerleri olduğuna inanmıyorum.

Kendi bayraklarıda var nihayetinde değil mi.