Çerkeslerin Anasayfası

ÇERKESLERDE ANADİL SORUNU


İnsanlar arasında iletişim ve anlaşma araçlarından en önemlisi "dil"dir. "Dil"i olmayan bir ulus düşünülemez. Çerkesler "Dilsiz ulus ölüdür.", "Dili olmayanların ulusu da olmaz." derler. Bir ulus kendine özgü kültürel değerleri, gelenek ve görenekleri "dil" aracılığıyla yeni kuşaklara aktarır. .....

"Dil"i yok olan bir halkın tarih sahnesinden silinmesi kaçınılmazdır. Tarihte dili, kültürü ve vatanıyla bağlantısı yok edilerek, asimile olup tarih sahnesinden silinen birçok ulus vardır.

Tarih sahnesinden silinmemek için geçmişte yıllarca mücadele eden Kuzey Kafkasya halklarının (ki, Türkiye'de Çerkeş genel adıyla tanınmaktadırlar), anavatan dışında yaşayan kesimlerinde gün geçtikçe yoğunlaşan "anadilin yok oluşu" sorunu yaşanmaktadır. Anadilin yok oluşu ile birlikte kültürel değerler, gelenek ve görenekler yok olmakta, giderek bir halkın tümüyle asimilasyonu gündeme gelmektedir. Özellikle iletişim teknolojisinin köylere kadar girmesi, hızlı kentleşme, dağınık yerleşim, eğitim vb. gibi doğal etmenlerin yanı sıra 2932 sayılı yasayla getirilen engeller, ülkemizde "anadilin yok oluşu" sürecini hızlandırmıştır. Bu sorunun diğer önemli bir nedeni de hiç kuşkusuz halkın , özellikle de aydınların bu konudaki dirençsizliği ve duyarsızlığıdır.

Anavatan dışında çeşitli ülkelerde yaşayan Çerkeslerin anadilleri yok oluş sürecinde iken, K. Kafkasya'da yaşayanların da, dışarıdakiler kadar olmasa da, "anadil'e ilişkin birtakım sorunları gözlenmektedir.

Çerkeslerde dil sorununa girmeden önce, bir dilin varlığını sürdürebilmesi ve gelişmesi için gerekli olan şartlara değinmek istiyoruz.

Anadilin Varlığını Sürdürme ve Gelişme Koşulları
Dillerin varlıklarını sürdürebilmeleri, gelişmeleri için gerekli şartlar bilimsel olarak şu şekilde açıklanmaktadır:

1) Bir dil o dilin konuşulduğu bir dil bölgesine sahip olmalıdır.
2) Bu dil bölgesi sağlam bir ekonomik temele sahip olmalıdır.
3) Dil, çalışma gününün ve yaşamın tüm alanlarında kullanılmalıdır.
4) Yazı dili oluşturulmalıdır.
5) Dil, kitle haberleşme araçlarında kullanılmalıdır.

Bu açıklamaya göre K.Kafkasya ve diğer ülkelerde yaşayan Çerkeslerin dil sorunlarını irdeleyecek olursak şunları söyleyebiliriz:


Çerkeslerde Anadil Sorunu

1) K. Kafkasya'da Çerkes dili (veya dilleri), Çerkeslerin yoğun olarak yaşadıkları bölgelerde hem okullarda öğretim dili olarak okutulmakta, hem de yaşamın tüm alanlarında kullanılmaktadır. Rusça devletin resmi dilidir ve halk Rus dilini de kullanmaktadır. Çerkes özerk yönetim birimlerinde ve çoğunluğunu Çerkeslerin oluşturduğu bölgelerde Çerkesce okutulması ve okunması zorunludur. Bu nedenle yeni kuşaklar zorunlu olarak kendi anadillerini öğrenmektedirler. Kendilerine yetebilen bir ekonomik yapıya da sahiptirler. Fakat gerekli yapı değişikliklerine gitmedikleri sürece mevcut ekonomik sistem ihtiyaçları karşılamakta zorlanacaktır.

Şüphesiz ekonomik yapı değişikliği, beraberinde birçok sosyal değişimi de getirecektir. Nispeten kapalı ve kendine yeten ekonomik yapının değişmesi, pazar ilişkilerine geçiş, "dil"de de bazı değişiklikleri getirecektir. İnsanlar kendilerine ekonomik bir yarar sağlamayan Çerkesce yerine İngilizce, Rusça v.b dilleri, öğrenmeye ağırlık verecek, dolayısıyla bugüne kadar ekonomik bir temel bulan anadil bir-iki kuşak sonra kendiliğinden yok olacaktır. Çünkü dil'e hayat veren ekonomik yapı ve pazar ilişkileri egemen dillerin lehine işleyecektir.

Kuşkusuz burada nüfus çok önemli bir etmendir. Pazarda arz ve talebi belirleyen nüfus oram, konuşulan ve gerekli olan dili de belirleyecektir. Sovyetlerde meydana gelen ekonomik yapı değişikliklerine kadar devletin ekonomik destekleriyle gelişen dil ve kültüre ilişkin çalışmalar, bundan böyle pazar kurallarına göre şekillenecektir. Kuşkusuz bu durum, bugünkü nüfus yapısı dikkate alındığında Çerkeslerin oldukça aleyhinedir. Yakın bir gelecekte anadilin yok oluş sorunu yaşanmasa dahi, uzak bir gelecekte "yok oluş sorunu" ciddi olarak gündeme gelebilecektir.

2) K. Kafkasya dışında Çerkeslerin yaşadıkları diğer ülkelerde dilin konuşulduğu toplu bölgeler yok denecek kadar azdır. Örneğin Türkiye'de Uzunyayla, bir ölçüde Düzce dışında toplu yaşanılan ve dilin tam olarak konuşulduğu bir bölgeye rastlamak mümkün değildir. Bu bölgelerde de sağlam bir ekonomik yapı olmadığından, kentlere hızlı göçler olmakta, bölge nüfusu sürekli azalmaktadır. Ayrıca yazılı eğitime dönüştürme olanağı bulunmayan Çerkes dilleri, yoğun yaşanılan bu bölgelerde dahi hızlı bir şekilde asimile olmaktadır. K.Kafkasya dışında hiç bir ülkede Çerkes dili bir bölgeye ve sağlam ekonomik temele sahip değildir.

3) Çerkesce K.Kafkasya'da köy tipi yerleşim birimlerinde (ki köyler 500-1500 hanelidir) çalışma gününün, yaşamın tüm alanlarında sürekli, kentlerde ise kısmen kullanılmasına karşın, diğer ülkelerde yaşamın ancak çok az bir kesiminde ve birçok yabancı kelime karıştırılarak kullanılmaktadır. Genellikle günlük yaşamda Arapça, Türkçe vb. kullanılmaktadır. Çünkü ihtiyaçlar ancak böyle karşılanabilmektedir. Bu dillerin bir ekonomik temeli vardır ve egemen dil olarak varlıklarını hissettirmektedirler. Kuşkusuz sürekli kullanılmayan bir dil de zaman içinde yok olacaktır.

4) 80 yılı geçkin bir süredir yazılı hale getirilerek yaşamın her alanında kullanılan Çerkes dili K.Kafkasya'da "edebiyat, tiyatro, müzik ve okul eğitiminde" kullanılarak kurumlaşmıştır. Kendi diliyle eğitimin ve kendi devletine sahip çıkmanın bir sonucu olarak Çerkes dilleriyle yapıtlar veren birçok sanatçı yetişmiştir. Dilin yazılı hale getirilme sinden bu yana yığınla sözlü kültür ürünleri derlenmiş ve yeni kuşaklara aktarılmıştır.

5) K. Kafkasya dışında anadiliyle okuma-yazma bilenlerin sayısı nüfusa oranla çok azdır. Özellikle ülkemizde anadil konusunda getirilen yasaklar okuma-yazma olanaklarını yok etmiştir. Örneğin Kafkas kültürünü yaşatmak amacıyla kurulan derneklerde Çerkesce okuma-yazma kursları açmak, yasal olarak, mümkün değildir. Yazıya dökülmeyen bir dilin sadece evde konuşulmasıyla (ki bir çok nedenler yüzünden bu da, ancak kısmi olarak yapılabilmektedir) varlığını sürdürebilmesi ve gelişmesi mümkün olabilir mi?

K. Kafkasya dışında sadece Ürdün ve İsrail'de Çerkesler kendi anadilleriyle öğrenim görebilmektedirler. Öğrenim hakları olmasına karşın oralarda da dilin konuşulma oranı düşüktür. Çünkü o ülkelerde de dilin ekonomik bir temeli yoktur. Dilin günlük ekonomik yaşamda bir işlevi yoktur. Okuma-yazmayı bilmesine karşın konuşamayan insanlara rastlamak mümkündür.

6) Radyo-TV., gazete vb. gibi kitle haberleşme araçlarında Çerkes dillerini kullanma olanakları K.Kafkasya'da belirli sistemlere ve yasal güvencelere bağlanmıştır. Her gün belirlenen sürelerde TV. ve radyolardan anadille programlar yayınlanmakta, günlük gazeteler çıkarılmaktadır, Diğer ülkelerde ise anadili kitle haberleşme araçlarında kullanma olanağı yoktur.

Yaptığımız bu değerlendirmeden Çerkes halkının K.Kafkasya'da anadilinin yok oluş sorunu olmayacağı gibi bir izlenim çıkmaktadır. Kuşkusuz bir-iki kuşak için bu söz konusu olmayabilir. Fakat uzun vadede bu nüfus yapısı değişmediği, yeni bir siyasal yapılanmaya gidilmediği takdirde orada da ciddi bir asimilasyon sorunu yaşanabilecektir. Özellikle, uygulanmaya konulan ekonomik ve siyasal sistem dilde ve kültürel yapıda ciddi asimilasyon sorunlarını gündeme getirebilir. Şu anda dahi Çerkes dilinin varlığını sürdürebilmesi ve gelişmesi için her türlü eğitim olanakları olmasına karşın yazışma ve konuşmalarda oldukça sık Rusça, Balkarca kelimelere Taşlanmaktadır. Yabancı kelime kullanma oranı Radyo, TV., ve gazetelerde daha da çoktur. Çerkes dili alanında eğitim veren kurumların ve dilbilimcilerin olduğu bir ülkede yabancı kelimeler yerine Çerkesce kelimeler üretilmesi çok zor olmasa gerektir.

Ayrıca aralarında çok az şive farklılıkları olan dillerin birleştirilmemesi de bir sorundur. Örneğin; (Abazin-Abhaz), (Abzegh-Bjedugh-Kabardey-Shapsugh), (Çeçen-İnguş), (Diguron-Yiron) ve bazı Dağıstan şiveleri arasındaki farklılıkların giderilmemesi nedeniyle ileride bu dillerin hemen her birinin, özellikle de nispeten daha az nüfus tarafından konuşulan dillerin, yok oluş sorunları ortaya çıkabilecektir.

Özellikle her şeyin parayla ölçüldüğü serbest piyasa sistemine geçildiği bir ortamda, dil} ve kültürün gelişmesi de bir ekonomik pazar' sorunuyla birlikte ele alınacaktır. Yukarıda sözü edilen şive farklılıklarının ortadan kaldırılmasıyla anadille yazılan eserler daha çok alıcı-pazar bulacak, dolayısıyla satış olduğu sürece de o alanda yapıtlar çoğalacaktır.


Çerkeslerde anadil sorunu konusunda sonuç olarak şunları söyleyebiliriz:

1) K. Kafkasya'da anadilin yaşaması ve gelişmesi için var olan tüm eğitsel, yasal imkanlar yeterince kullanılamamaktadır. Anadili Çerkesce olan bir kimse "etki alanını" kendi ekonomik ve manevi çıkarlarına zararlı olacak şekilde sınırlandırmamak için (Adigece-Rusça olmak üzere) çift dilliliğe muhtaçtır. Şayet genelde devletin resmi dili olan Rusça’nın etki alanı büyür, Çerkesce'nin geçerlilik ve etki alanı bilinçli ve sistemli bir şekilde geliştirilmezse toplum giderek tek dile kayacaktır. Bu nedenle aydınlara, politikacılara, eğitimcilere, yazar ve yayıncılara çok görevler düşmektedir. Eldeki tüm olanaklar sonuna kadar kullanılmalı, Çerkesce'nin önündeki engeller kaldırıl-malıdır. Örneğin şive farklılıkları kaldırılarak tek dilli bir toplum oluşturma çabaları yoğunlaştırılmalıdır. K.Kafkasya'da Çerkes diline ilişkin sorunları çözebilecek güçte bir ulusal bilinç ve potansiyelin olduğuna inanıyoruz.

2) Diğer ülkelerde anadili sorunu çok ciddi boyutlardadır. Özellikle Türkiye'de anadil hızlı bir şekilde yok olmaktadır. Gerekli tedbirler alınmadığı takdirde 50 yılda anadilini konuşabilen çok kişi kalmayacaktır. Evet acı gerçek budur. Her türlü yasal engel kaldırılsa dahi dilin ve dolayısıyla halkın yok oluşunu kimse önleyemez. Çünkü Çerkes dilinin varlığını sürdürebilmesi ve gelişmesi için gerekli olan şartlar yoktur. Anayurt K.Kafkasya dışında Çerkesce, bir dil bölgesine, sağlam bir ekonomik temele sahip değildir. Peki bu şartlarda bu dil nasıl varlığını sürdürebilir ? Bu konuda neler yapılmalıdır ? Anadilin yaşatılması için bir umut ışığı var mıdır?


Anadilin Varlığını Sürdürebilmesi İçin Öneriler

Anadilin yaşatılması, kültürel varlığın sürdürülmesi her şeyden önce bir ulusal bilinç sorunudur. Sağlam bilince sahip olmayan bir kişi için bunların bir değeri yoktur. Bu bilince sahip olup da şartlar nedeniyle anadilini öğrenememiş, istekli insanlar da vardır. Gerek "kişi gerekse toplumsal düzeyde, bu sorunun çözümü konusunda yapabileceğimiz bazı şeylerin olduğu kanısındayım.

1) Anayurt K.Kafkasya dışında Çerkes halkının varlığını sürdürebilmesi uzak bir gelecekte kesinlikle söz konusu değildir. Sorunun radikal ulusal çözümü Anavatana dönmektir. Orada kendi topraklarında egemenliğini ilan etmiş, Birleşik K.Kafkasya Halkları Federasyonu şeklindeki bir devlet örgütlenmesi içerisinde varlığını sürdürmesi siyasal bir çözümdür.

2) Siyasal çözümlere uzun bir gelecekte ulaşabileceğimiz düşünülürse, o zamana kadar dilin yok olmaması için gerekli çabalar da sarf edilmelidir. Örneğin evlerde Çerkesce okuma-yazma öğrenebiliriz. Dili bilen büyüklerimizi zorlayarak sürekli anadille konuşmalarını sağlayabiliriz. İmkanlar ölçüsünde yaz aylarında çocuklarımızı Kafkasya'ya göndererek orada dil kurslarından geçirebiliriz.

3) Bütün Kafkas Kültür Dernekleri dil öğrenme kampanyası açabilir, dil yasağının kaldırılması konusunda girişimlerde bulunabilirler.

4) Türkçe - Çerkesce bir sözlük hazırlanıp yayınlanabilir.

5) K.Kafkasya'daki dilbilimcileri davet edilerek seri konferanslar verdirilebilinir.

6) Gençlik gruplarının turistik gezileri sağlanabilir. Bu gezilerde dil öğrenmeye ağırlık verilebilir.

7) K.Kafkasya ile mektuplaşmalar yoğunlaştırılabilir.

8) Sadece dil öğrenmeye yönelik geziler ter tip edilebilir. K.Kafkasya'daki yatılı okullardan, yaz aylarında yararlanmak suretiyle bu gezilerin ekonomik maliyeti ve külfeti azaltılabilir.

Çerkes dilinin yok olmaması için K. Kafkasya'da ve dışında yaşayan halka büyük görevler düşmektedir. Her iki kesimin yapabilecekleri katkılar vardır. Sorun bir halkın yok oluş sorunudur, tarih sahnesinden silinmesi sorunudur. Dolayısıyla her iki kesimi de ilgilendirmektedir. Çerkes dil ve kültürü evrensel dünya kültürünün bir parçası olması nedeniyle, "dilin yok oluş= sorunu" tüm uluslararası kültür kurumlarını da ilgilendirmektedir.

Çerkes dilinin yok olmasını istemeyen duyarlı insanlar, bir araya gelerek, bu ciddi sorunun çözümü konusunda kısa ve uzun vadeli planlar yapmalı, güçlerini birleştirmelidirler. Gerekli tedbirler alınmadığı takdirde, Çerkes halkı bir tarih olmaya, kazılarda anılmaya mahkûmdur.



L’IŞŞE Süleyman
Kafdağı Dergisi, Ağustos 1990-Ocak 1991, Sayı 43-48 Sayfa 7-8-9
circassiancenter

bu sorun , tüm sorunlardan daha önemli aslında . ne yazık ki bizim insanlarımızın duyarsızlığı ve sorumsuzluğu yüzünden dilimize saygı gösterilmiyor.

ben adigelik bilincini dil ile bağdaştırıyorum , dilini bilen birisi çok önceliklidir.herkes içinde öyle olmalı.

bugün adigeceyi bilmiyorum diyenlerin bahaneleri artık bence geçerli değil. birçok yardımcı site var(görsel eğitim dahil). ayrıca ücretsiz adigebze kitapları da dağıtılıyordu yakın bir zamana kadar.ilgilenenler çok rahat birşekilde ulaşabilir

adigece öğrenmek için vakit harcayamayan adigemsi arkadaşları ben samimi bulmuyorum.bugün hangi derneğe giderseniz gidin , ben adigece öğrenmek istiyorum dediğinizde size kesinlikle yardımcı olurlar. yeterki dil bilmeyen insanlarımız istesinler.

buraya dilin ne kadar değerli olduğunu yazsakta boş. insanın içinde sorumluluk bilinci yoksa olmuyor . bu iş için vakit harcayacaksınız , para harcayacaksınız çünkü adigece öğrenmekte aşk gibidir .

adyge fedeu şumıpseu , adygeu şuıpseu

adyge gibi yaşamayın , adyge olarak yaşayın.

Bütün konunun özü bu cümledir bana göre..

Teşekkürler Shapsugh.

biz köylerimizi anavatandaki köyler ile kardeş köy yapmalıyız ortak fonlar oluşturup anavatanve türkiyedeki adıge köylerini birbirine kaynaştırmalıyız yani akrabalarımızla vunekjojjlarımızla gelim gidip yapmalıyız ondan sonra ortak fikir dayanışma ve idealizim gelir onlar bizlere biz onlara çok uzağız şuanda daha dilimizi henüz kaybetmedik adıgeliğimizide kaybetmedik nekadar azalsakta halen varız bari tükenmeden birleşelim

Çok önemli olan bu makalen için teşekkürler paukaf;

Almanca bilmeyen bir Almanı; Japonca bilmeyen bir Japonu; Türkçe bilmeyen bir Türkü;... nasıl düsünemessek kendi dilini konuşamayan bir adige'yi de düşünemeyiz. Ben adigeyim diyen herkese dilimizi öğretmek zorundayız, çocukları ile kendi dili ile konuşmaya utanan, medeni olmak için (!) çocuklarına kendi dilini öğretmeyen çok ana baba var etrafımızda,

Ben bu konuda çok hassasım, hassasiyetimi herkes anlasın, adiyeyim diyen herkes dilini öğrenmek ve öğretmek için elinden gelen çabayı göstersin lütfen..

Şimdi anadil konusunda sanal ortamdan da olsa birşeylerin yapıldığını veyahut çözüm önerilerinin sunulduğunu görmek gerçekten çok hoş.
Anadil isterse Çerkesce,kürtçe,arnavutça, zazaca olsun,insanlar kendi dillerini öğrenmeli.Tek tipleştirme politikasına karşı koymalı.Kendi gözlemlerimi size aktarmak istiyorum.Öyle bir haldeyiz ki,bazı gençlerimiz çerkes olduğunu söylemekten utanıyor.
Çocuk eve geliyor okuldan 7.sınıf öğrencisi
-Baba hoca bugün bana kızdı
-Neden oğlum,birşey yapmışsındır muhakkak ,daha okulun ilk gününden
-Baba hoca nereli olduÄŸumu sordu.
-Sen ne dedin oÄŸlum?
-Çerkesim dedim baba.Düzceli olduğumu söyledim.
-Afferin benim koçuma
-Baba ama hoca bana kızdı
-Niye oÄŸlum
-Baba bu ülkede hepimiz birmişsiz.
-Tabi ki oğlum haklı.
-Baba çerkesim deyince kızdı,ben burada doğup büyüdüğüme göre türkmüşüm baba.
-Hayır oğlum,çerkesssin sen.
-Baba hoca kızdı ama...

En büyük sindirme politikası bu çocuklarda okullarda beyinlerine işleniyor.Beyinleri uyuşturuluyor.Bu çocuklar kendi kültürlerinden utanıyor.Birbirlerinden nefret ediyor.
5-6 yaş grubu erkek çocukları oyun oynuyor.Uzanmışım koltuğa,yazın son günlerinden kalma bir akşam.Sokak aralığı ,gelen geçen yok,yaprak hışırdasa duyuluyor.Çocuklar sanki yanımda kavga ediyor.İki gruba ayrılmışlar.İyi olanlar türk,kötüler kürt.En sonunda tüfek alıp (oyuncak ama içinde küçük taşlar var ufak ufak ateş etmeye kalkınca can yakıyor) kürt rolüne bürünen çocuklara attılar.Kalktım fırladım,dedim ne yapıyorsunuz.İnsanlıktan,güzellikten bahsettim.Tahtanın önüne dizip hepsini öldürcem dedi bir tanesi.Güzelcene konuştum.Ancak bir kaç dk sonra tekrar ona benzer bir oyun oynadılar.
Bir arkadaşımla eve yürüyoruz.Konu bize döndü çerkeslere.Vay sen hainsin hani nerde çerkes ethem...
İki saat güzelcene anlatıtık...
Yok yok yok...anlamıyor....
Ama bize de iyi oldu.Biz bunu sonuna kadar hak ettik.İstediğiniz kadar mücadele edin.Hainsiniz.

Şimdi konuyla ne alakası var diyeceksiniz?
Öyle ki biz kendi kültürümüzden nefret etmeyi öğrenmişiz,beyinlerimiz yıkanmış,yabancı evlilik yapmışız.
Sen 75 yıl boyunca Türkçe dışında herhangi bir dili konuşmayı yasakla Sonra da de ki "kimse açlıım istemiyor,dil istemiyor"
İstemezler tabi Sen 75 yıl boyunca onlara dillerini unutturdun.Onları devşirdin.
Kendi kültüründen kopardın.Yuttun,sindirdin.
Çocukcağızın daha haberi yok çerkes olduğundan,babam çerkesmiş diyor.Aynı durum diğer kültürdeki kardeşlerimiz için de geçerli.,
Vatana dönülmeli.Gün geçtikçe yabancılaşıyoruz,bir gün inanıyorum Sürgün hatırlanmayacak,anılmayacak bile.

[quote="adige_abrek"]Şimdi anadil konusunda sanal ortamdan da olsa birşeylerin yapıldığını veyahut çözüm önerilerinin sunulduğunu görmek gerçekten çok hoş.
Anadil isterse Çerkesce,kürtçe,arnavutça, zazaca olsun,insanlar kendi dillerini öğrenmeli.Tek tipleştirme politikasına karşı koymalı.






Çok güzel konuştun kardeş,
bunun mücadelesini artık bizler vereceğiz..
Çocuklarımıza çok fazla emek vermemiz gerekmekte, çerkez olmanın gerçek gururunu kavratmamz gerekmektedir.

adige_abrek

Çocukluğumda köyümde anlatılırdı.Tabi biz köyümüze yazın gittiğimiz için günün konularına sohbetlerde şahit oluyoruz ancak.

O eğitim yılında, Köye yeni tain olan hoca çocuklarla tanışma sonunda şöyle bir soru sormuş.

-Arkadaşlar Türkler el kaldırsın.Köyümüzde bir kaç hane Bulgaristan göçmeni vardı, onların Çocukları parmak kaldırmış.Diğerlerine Öğretmen sormuş siz niye kaldırmıyorsunuz diye.''Öğretmenim biz Çerkesiz'' demiş çocuklar ve bir kaçı tokatı yemiş kulaklar çekilmiş.Bu olayı o yazın köyde anlatan büyükler hem hocaya hak verircesine konuşurlar,hemde çocuklarına,''Oğlum veya Kızım, ilk önce Türküz, öyle sorulduğu zaman Türküz diyeceksiniz'' derlerdi.70'lerden bir örnek.
--------------------------------------------------------------------

Arhavili bir Arkadaşım anlattı. İnşaat Mühendisi Ayhan.

Arhavide hocalar aramızda pek sıkı fıkı olabilecekleri, çocuklar seçerdi.Onlarla pek samimi,şakacı hasbihallerde olurlardı.Hatta bir kaç tanesine ufak hediyeler aldıklarını bilirim.Bir çok kerede bir kaç arkadaşla Öğretmenler odasına çağrılıp ''Lazca konuşmuşsunuz,bir daha Lazca konuştuğunuz kulağımıza gelmeyecek.Hep Türkçe konuşacaksınız ve Türkçenizi Düzelteceksiniz''Çok dikkat ederdik Okul boyunca Lazca konuşmamaya.Fakat oyun,oynaş hallerimizde kendimizi kaptırır giderdik demek.İkinci ve Üçüncü çağrılışımızdı, Öğretmenler odasına.Baldırlarıma bir kaç cetvel yediğimi,beni döven Bayan Hocanın tırnaklarını geçrircesine çektiği kulaklarımdan izinin 2-3 gün gitmediğini bilirim....Artık bir birimizden şüpelenmelere başladık.Kim hocalara söylüyor ve nasıl haberleri oluyor diye merak eder,bir birimizden çekinir olmuştuk.Upuzundu okulumuz ve teneffüslerde büyük arka bahçede oynardık genellikle.Çocuğum, ufağa sıkıştım.Okulu dönüp zaman kaybetmemek için sık ağaçlıklar böyle ani arızalarda rahatlama yerleriydi.Arıza giderme halimde iken bir sesler duydum, bir kaç yanyana ağaçlıklar arkasından gelen.Yaprakların sık dikiz olabilecek aralıklarında göz gezdirdim.Cıvardaki köylüklerden üç arkadaşı ve 2 sınıf öğretmenini fark ettim,tanıdık isimleri ispiyonluyorlardı ve benim adımıda.Her şeyi birden anladım orada ve iki hali durumumun o anki rahatlığını yaşadık.Ve ertesi günü evlere giderken toplaştığımız 5-6 arkadaşlarl o ispiyonculara güzel dayak atma sadetini geçte olsa tattık.....

Decenqua her konuda pozitifsiniz,biraz da esprili. Yorumlarınızı okumaktan büyük keyif alıyoum haberiniz olsun sizin yüzünüzden internete daha fazla girer oldum,işim gücüm var yahu aylık yazın yazılarınızı,bir köşeniz olsun da haftada bir kontrol edelim okuyalım sizi,yoksa ikide bir acaba Decenqua ne yazmış diye meraktan çatlamak istemiyorum.

Estafurlah siz de mükemmelsiniz.

Pau sağolsun bir köşe verdi bana.Bir köşem var, nacizane ve acizane yazıyorum (du).Fakat işyerinde bazı her şey allak bulak olabiliyor.17 Kişilik personel 4'e düştü.Ortakların anlaşamaması,economik kriz falan.Düşünün sırayla bulaşık yıkar dahi oldum eleman yokluğunda.Herşeyde hayır var icabı,mesleğimde bir mesleğim daha oldu diyelim.Hayat kadınların (mızın) öneminide hatırlatıyor zaman zaman.Askerde bulaşık yıkama mangalarından sıvışma kurnazlıklarını becerebiliyordum,ama burda olmuyor sigoşt,ayakta çukura yakın hakkaniyetci sloganlar edinmelerde bir mahiriz vesselam.

Hazırda bir anım vardı onu yazmıştım,başlık bile buldum kendimce ''Sen Gelmez Oldun'' diye.Fakat yazı yazmak her nekadar amatörcede olsa rötuş gerektiriyor.Anlam düşüklüklerini temizlemek,anlaşılır ifadeler uyarlamasıyla cümlelerin kontrolü,kelimelerin yer değiştirme ve anlam rahatlığı sağlama v.s gibi hassasiyetler gerekiyor.Kendimce bu temizliklerle oğrşıyordum,değindiğim zuhuriyetten dolayı zaman ayarlayamayışlarım vuku buldu.Birde iki ayak bir pabuçta hallere düştük anlayacağınız.Bu hallerin getiriside oldu bu müdavimi hazzıma.Şirket dışında da olsam hasbihal bir arkadaşıma çekil kenara diyor,bilgisayarına el koyuyorum.Şu an şirket dışında Haramidere diye bir semtte,konteyner içi bir arkadaşın yazıhanesindeyim mesela.

Eeee paukafkolikliğide bu şekilde gideriyoruz işte.Yav, hem yorum yaz,cevap yolla,bilmişlik tasla ukalalığınada alıştık,yorular bölümü iyiymiş.

Aranılan kanı bulmak,kopamamak böyle bir şey herhal.Görünmeyen,dokunulmayan ama hiç tanımadığın yüreklerin beşbin yıllık aşina samimi sıcaklığı buymuş herhal.Benim kardeşlerim,benim kandaşlarım,ağbiğlerim, evlatlarım diyerek ağız dalaşınıda yaşıyor insan.

Yarabbim bu aziz,temiz,samimi,iyi ahlaklı,insan gibi insan Kafkasyalılık ruhunu bitirme,payidar eyle yarabbim....

Bu konteynerden son mesajımdı,şimdi yollara düşüyorum adige_abrek kardeşim.Allah'a emanet ol.