Çerkeslerin Anasayfası

TÃœRKÄ°YE GEZÄ° Ä°ZLENÄ°MLERÄ°

Son 25 yıl içerisinde Türkiye-Rusya ilişkilerinin normalleşmesi ile Çerkesya’dan Türkiye’ye, Türkiye’den Çerkesya’ya gidip gelen bir çok insan gezi izlenimlerini yazdı. Bu durum, ulusumuzun bir asrı aşkın iki ayrı ülkede yaşamak zorunda olan parçalarının birbirlerini daha iyi tanıyıp anlamasına katkı sağlamıştır.

Ancak ne Türkçe yazılan gezi izlenimleri Adiğeceye ne de Adiğece yazılmış olan gezi izlenimleri Türkçe’ye yeterince çevrilmemiş olduğundan, taraflar(Türkiye-Rusya Adiğeleri)bir diğerinin kendisini nasıl gördüğü konusunda yeterince bilgi sahibi olamamıştır. Ben de 18 yıldır Maykop’ta yaşayan Türkiye kökenli bir Çerkesyalı olarak Ekim ayında gerçekleştirdiğimiz üç günlük Türkiye gezisinden önemli gördüklerimi okuyucularla paylaşma gereği duydum.

Ankara’da sayın Yusuf Taymaz ile kısa bir görüşmemiz oldu. Taymaz bu kısa zaman içerisinde bana, Çerkeslerin sadece Adiğeler olup olmadığını sordu. Çerkesya net internet sitesinin Türkiye’de Çerkes Sivil Toplum Kuruluşlarında mevcut Adiğe-Abaza birlikteliğini yıkmaya çalıştığını ifade edip bu site ile birlikte olup olmadığımı sordu. Vaktimiz yetersiz, ortam da uygun olmadığı için kendisi ile bu konuları yeterince konuşamadık. Bu iddiaların salt Yusuf Taymaz’ın görüşü olmadığını, onun gibi düşünen başkalarının da olduğunu bildiğim için bu soruların yanıtını burada verme gereği duydum.

Birinci soruya cevabım, evet Çerkes sadece Adiğelerdir. Bu isim tarih boyunca genellikle Adiğeler için kullanılmış, sadece Adiğeler tarafından kabul görmüştür. Türkiye’de veya Kafkasya’da gördüğü her kalpaklıyı Çerkes sanan birileri olmuş olabilir ancak bu gerçeği değiştirecek değildir. Günümüz Kuzey Kafkasyasında Çerkes ismini Adiğelerden başka kabul edecek bir tek kişi bulamazsınız. Türkiye’de de durum farklı değildir. Türkiye’de Çerkes ismine itiraz etmeyecek Asetin, Abaza ve Karaçayların olduğunu biliyorum ancak bunlar kaideyi bozmayacak olan istisnalardır.

Adiğeler ve Abazalar, birbirleriyle ancak üçüncü bir halkın diliyle(Türkçe veya Rusça) anlaşabilen iki ayrı ulustur. Üstüne üstlük, Türkiye’de yaşayan Adiğelerin Rusya’daki Abazalarla veya Rusya’daki Abazaların Türkiyeli Adiğelerle ortak bir dilleri de yoktur.

Adiğeler ve Abazalar varlıklarını koruyabilmek için uluslaşma yolunda sürekli ilerleme kaydetmek zorundadır. Tek dernek çatısı altında iki ulusun sorunlarını çözmenin imkanı yoktur. Her iki halk, kendi adlarını taşıyan sivil toplum örgütlerini oluşturmalı, anavatanları ile çok sıkı ilişkiler içine girmeli, tüm güçleri ile uluslaşmak için çalışmalıdır. Karma derneklerle bu işin olmadığını ve olmayacağını yarım asırlık tecrübe göstermiştir.Yanlışta ısrara gerek olmadığını düşünüyorum. Adiğeler ve Abazaların kendi sivil toplum kuruluşlarını oluşturmaları etnik temelde ayrışmaları, bir daha görüşmemek üzere ayrılmaları demek değildir. Ne kadar ortak yapılabilecek iş varsa o kadar birliktelik şarttır.

Her iki halkın ayrı derneklerde örgütlenmelerinin yalnızlığa ve güç kaybına yol açacağını söylemek doğru değildir. Bu sorunun tabana yönelik daha yoğun çalışmalarla aşılabileceğini düşünüyorum. Birbirine yaslanarak ayakta kalmaya çalışmak yerine her birinin kendi ayakları üzerinde durmayı başarması daha önemlidir.

Adiğeler ve Abazalar evlendiklerinde baba evinden ayrılıp ayrı evler kuran kardeşler gibi ayrılıp kendi evlerini kurmalı ve kendi işlerine yoğunlaşmalıdır. İhtiyaç olduğunda yine kardeşler gibi birbirlerinin yardımına koşmalıdır.

Bunlar şahsi görüşlerim olup Çerkesya net adına konuşmuyorum. Söz konusu sitede konuyla ilgili bugüne değin dile getirilen görüşlerin de temelde çok farklı olmadığını düşünüyorum.

Kendileri de Türkiye’deki Sivil Toplum Kuruluşlarından gelmiş olan site kadrosunun bu ülkedeki kuruluşlarımıza zarar verebilecek bir tutum ve davranış içinde olabileceklerini aklımın köşesinden bile geçirmiyorum.Bir ulusal hareketin içinde ayrı görüşlerde kişi ve grupların olmasının doğal olduğuna, görüş farklılıklarını koruyarak ortak programlarda anlaşabilen birlikteliklerle ileriye doğru yürüyebileceğimize inanıyorum.

Çetao İbrahim
Cherkessia.Net