OLACAKSA EĞER HALA YÜZLERİ...!

Bramkhan · **Tarih:** Pts Eyl 06, 2010 9:23 pm

Mevdudi BAYÇORA

Bildiğimiz gibi Gürcistan’ın Abhazya saldırısına karşı, bugün için kurtarıcı rolüne bürünen Rusya’nın ilk tepkisi “Gürcistan’ın toprak bütünlüğü”ydü. Bunun üzerine Abhazya o dönem için yapılabilecek en akılcı hamleyi yaparak gerginlikte Gürcistan tarafında saf tutan Rusya’ya karşı, Rusya’nın başını yüzyıllardır ağrıtan “Kuzey Kafkasya” kartını oynamıştı. Mesaj Gürcistan’a olduğu kadar bir anlamda Rusya’yaydı da. Tarafını tekrar gözden geçirmemesi halinde “Kafkasya fitilini” ateşlerim diyordu Abhazya liderliği Rusya’ya.

Ve yaptı da. Abhazya, Kafkas Dağlı Halkları Konfederasyonu’nu başkent Sohum’da topladı. Başta Adige ve Çeçenler olmak üzere tüm Kuzey Kafkasya’dan gönüllüler Rusya ve bölgedeki yerel birimlerce kontrol altında tutulan sınırları kimi zaman silah yoluyla aşarak Gürcistan saldırganlığını Abhazya’dan def etmişlerdi.

Bu duruma karşı Rusya’nın ilk tepkisi ise ambargoydu. Rusya’nın girişimiyle 15 yıl sürecek bir ambargo süreci, BDT ülkelerince Abhazya’ya uygulanmaya başlanmıştı. Bu dönemde Stanislav Lakoba, 1918 Dağlı Cumhuriyeti’ni günümüze uyarlamaya çalışan makaleler kaleme alıyordu. Bugünlerde Rusya ile devam ede gelen sözde birlikteliğin 200. Yılı kutlamaları için Moskova ve Abhazya’da törenler organize eden Sergey Şamba, daha o yıllarda Musa Şenibe ile birlikte Kafkas Dağlı Halkları Konfederasyonu şemsiyesi altında imzaladıkları bir deklarasyonla, 21 Mayıs’ı tarihin tanık olduğu en acımasız “soykırımla” sonuçlanan Kafkas-Rus Savaşlarının bitişi olarak anıyor, Rusya’dan bu soykırımı tanımasını ve tazmin etmesini istiyordu.

Diğer taraftan Türk istihbaratı ve medyasının manüpilasyonuyla selamlanan ve efsaneleştirilen birinci Çeçen Savaşı sona ermiş, ikinci Çeçen Savaşı ile birlikte Türk medyası da Çeçenya meselesinde üç maymunu oynamaya başlamıştı. Çeçen direnişi içerisinde zamanla ortaya çıkan “İslami” söylem ve kimi grupların gerçekleştirmiş olduğu ve Rus istihbaratının da karıştığı artık kesinleşen eylemler Çeçen liderleri bir seçenekle karşı karşıya bırakacaktı. Ya “terörist” eylemleri sahipleneceklerdi ya da direniş içindeki hizipleşme gün yüzüne çıkacaktı. Çeçen liderliğinin tercihi birinci seçenek oldu. Direniş içindeki hizipleşme ise çok daha sonra “kurumsallaşacaktı”. Bu aşamadan sonraki sürece ilişkin karar, Türk ve Rus istihbarat birimlerinin mutabakatıyla alınmıştı. Bu mutabakatta, ikinci Çeçen-Rus Savaşından itibaren diasporaya düşen üç maymunu oynamaktı ve “temsilci” kurumlarımızın tercihi Türk ve Rus istihbaratlarının bu kararına biat etmek oldu.

Oysa savaş dönemi ve akabinde Abhazya liderliği direnmişti. Hem Gürcistan’a, hem Rusya’ya karşı. Merak edenler Vladislav Ardzınba’nın barış görüşmeleri sırasında Yeltsin’e karşı nasıl tavır aldığını “Abhazya’nın Beyaz Kitabı”ndan okuyabilirler. Her şey, Saakaşvili’nin Abhazya ve Güney Osetya’yı tamamen Rusya’ya “terk ettiği” Güney Osetya saldırısı ile ters yüz olacaktı. Rusya ambargoyu kaldıracak ve o dönem için diaspora adına “şok” bir kararla, 26 Ağustos 2008’te Abhazya’yı egemen bir devlet olarak tanıdığını ilan edecekti…

***

Öte yandan “Dünya Çerkes Birliği” Rusya tarafından sivil unsurlardan arındırılmış ve tamamen devletleştirilmişti. Çeçen kâbusunun yanında bir de “Çerkes Sorunu” ile uğraşılamazdı. Diasporanın “temsilci” örgütlenmesi Kaffed ise merkezi Nalçik’te bulunan DÇB üyesiydi ve siyasi konularda Nalçik --dolayısıyla Rusya!- merkezli örgütlenme ile çatışamazdı. Diasporanın “kontrol altında” olduğu düşünülerek, Rusya bir kumar oynadı:

Evet! 2014 yılında yapılacak olan Kış Olimpiyatları için seçilen merkez Soçi’ydi. Yani 1864 öncesi Hacı Giranduk Berzeg liderliğinde Kuzey-Batı Kafkasya’nın tüm bölgelerinden delegelerin katılımıyla toplanan son Çerkesya Meclisine ev sahipliği yapan şehir. Tarihin gördüğü en büyük katliamlara tanık olan şehir. Tüm Çerkes diasporasını ayağa kaldıracak olan şehir. 1991 yılında diasporada yayınlanan bir dergide içerisinde kendisi olmayan bir Kafkasya’nın susuz bir çeşmeye benzetildiği şehir.

Soçi Olimpiyatlarına karşı Çerkesya’dan ilk tepki, Murat Berzeg’den gelmişti. Bunun üzerine evi kundaklanmış, ailesi tehdit edilmiş ve ülkesini terk etmek zorunda bırakılmıştı. Askerbiy Milinov’un yaşına ve olası tehditlere aldırmaksızın Maykop sokaklarında tek başına taşıdığı pankartın üzerinde “Benim güzel ve asil halkımı niçin yok ettiniz?” yazacaktı. Adigey, Karaçay-Çerkes ve Kabardey-Balkar Adige Khase’leri “Çerkesya” sesini yükseltmeye başlamışlardı. Güney Marmara’da yaşayan bir grup Çerkes bir buçuk asır sonra ilk defa bir 21 Mayıs Gününde, Hacı Granduk Berzeg’i kabri başında toplu olarak ziyaret edecekti. İsrail Çerkesleri yine tarihlerinde ilk defa olmak üzere Rus Büyükelçiliği önünde toplanarak Soçi Olimpiyatlarını ve Çerkes Soykırımını protesto ederek “Çerkesya” diye haykıracaklardı. İstanbul, Antalya, Berlin, Münih, Londra, Tel-Aviv, Amman… Çerkes diasporası yavaş yavaş kıpırdanmaya ve ses vermeye başlamıştı…

***

İkinci Çeçen Savaşı’ndan sonra diasporayı Kuzey-Doğu Kafkasya’dan - Yani Çeçen Mücadelesi’nden- soyutlayan söylem olan “Adige-Abhaz kardeşliği” söylemi diasporaya pazarlanmıştı. İstenen Çeçen meselesinin hasıraltı edilmesiydi. Lavrov, Ankara’da Kaffed Başkanı Cihan Candemir ile görüşecekti. Adige-Abhaz kardeşliği kartının bu seferki görevi yükselen Çerkes, Çerkes Soykırımı ve Çerkesya meselesinin hasıraltı edilmesiydi. Candemir, Kefken’deki 21 Mayıs anmalarında diasporaya “barış” çağrıları yapıyor, soykırım “1864 olayları”na, “trajedi”ye indirgeniyordu. Öfkeyle toplanan “10.000” kişiyi teskin etmek hayli zor bir durum olsa gerek. Allah kolaylık versin demekten başka yapacak bir şey yok gibi. Öyle ya, Kefken diaspora adına Taksim için bir ön hazırlık niteliğinde. İşleri cidden zor. Sakal ve bıyık olayı…

Diasporaya dayatılan Abhazya’nın mevcut durumu ve bu paralelde diasporayı pasifize etmek için pazarlanan Adige-Abhaz kardeşliğine rağmen diaspora bu oyuna gelmeyecekti. İlk olarak olympicgenoside kampanyası, ardından ilki geçen sene Türkiye’nin, belki de Ortadoğu’nun kalbindeki Rus Konsolosluğu önünde gerçekleşen “Çerkes Soykırımı” eylemi, daha sonra nosochi2014 komitesindeki Adige’lerin Vancouver çıkartması, bireysel olarak çok da olumlu yaklaştığımı söyleyemeyeceğim, Gürcistan’ın Çerkes Soykırımını dünya kamuoyuna taşıyan konferans açılımı ve yine bu sene Taksim’deki Rus Konsolosluğu önünde gerçekleşen ve çoğu öğrenci gençlerden oluşan 1000 kişinin Türkiye’nin kalbinde Çerkes soykırımını haykırması…

Adige-Abhaz kardeşliği kartı da tutmamış, mızrak çuvala yine sığmamıştı. Soykırım söylemi tüm entegre yapılara rağmen diasporada güçlenerek devam ediyordu. Kalkan ambargo ve resmi olarak tanınma ile birlikte, Abhazya kendisine farklı bir yol haritası çizmişti. Abhazya Hükümeti’nin bu seferki tercihi kendisini “Çerkes Soykırımı” ve “Çerkesya” mücadelesinden yalıtmak olacaktı. Abhazya cephesinde Denis Çaçhalya, artan soykırım gündemine ilişkin olarak Soçi’nin tarihsel Abhaz ve “belki biraz” Ubıh kenti olduğunu söyleyerek “kardeşlerine” çalım atıyor, Batal Kobahiya “Çerkes Sorununun” siyasallaşmasının karşısına dikiliyor ve ardından diaspora için yine şok bir kararla Abhazya Hükümeti 21 Mayıs Anma Programlarını yasakladığını ilan ediyordu.

Diasporada ise Abhazya’dan resmi delegelerin de katılımıyla-yani onayıyla!- Abhaz Dernekleri Federasyonu, Kafkas Dernekleri Federasyonu’ndan ayrıldığını ilan ediyor, “büyük ağabeyin” icazetiyle alınan yetki, görev başarısızlıkla sonuçlandığı için alelacele tahsis edilen bir başka kuruma devrediliyordu. Verilen ip geri alınmıştı. Bu karara Soçi ve genel olarak Rusya’da faaliyet gösteren Türk İnşaat Şirketleri de göz önüne alınırsa eğer, Türk Devleti’nin de onay verdiği açıktı. Öyle ki tüm ulusal haber ajansları, gazeteler, televizyonlar 22 Mayıs’ta Taksim’de düzenlenen eylemden hemen bir gün önce haberdar edilmiş olmalarına ve yürüyüş günü hepsi orada olmasına rağmen, İstiklal Caddesi’nde 1000 kişinin “soykırım” protestosu için yürümüş olması, haber niteliği taşıyamamış ulusal medyada yer alamamıştı! CHP Kurultayı işin bahanesiydi yani.

Gelelim bugüne:

Rusya ile olan ilişkiler düşünüldüğünde, Abhazya Hükümeti’nin önümüzdeki süreçteki politikasının Abhazya’yı Kafkasya’nın özgürleşmesi mücadelesinden soyutlamak olacağı biraz daha belirginleşti. Abhaz diasporası bu durumun önündeki en büyük engel. Muhalefet de dizginlenemeyeceği için Abhazya yönetimi diasporaya restini çekecektir; Ya bizdensiniz, ya onlardan!

Abhaz diasporasının birinci seçeneğe evet demesi kendi varlığının reddi anlamına gelir. Onun için “Ama”lı cümleleri bir kenara itebilecek tarihsel sürecin farkında olan diğer bir kesim ise 21 Mayıs’larda alanları doldurup “Çerkesya” diye haykırarak, Adige-Abhaz kardeşliğini spekülatif olmaktan çıkarıp, reel bir zemine oturtarak daha da pekiştirecektir.

Kafkas Dernekleri Federasyonu ise kendisine verilen görevi yerine getiremediği için Abhazya kartını kaybetti. UNPO Genel Kurulu’nda Abhazya Temsilcisi Lana Agrpha ile poz verseler de, Chirikba’dan icazet almaya çalışsalar da, kurmuş oldukları Abhazya Çalışma Grubu’nun önümüzdeki süreçteki tek faaliyeti basındaki haberleri kendi sitelerine taşımaktan ibaret olacaktır diyebiliriz. Abhaz Dernekleri Federasyonu’nun hatasını gözetleyecekler ve Abhazya kartının kendilerine tekrar verilmesini bekleyeceklerdir. Bu sebeple “Yurt seven kardeşler” işin kolayına kaçıp boşuna heveslenmesinler. Kaffed, Çerkes Dernekleri Federasyonu’na dönüşmeyecek. Aksine Birleşik Kafkasyacılığa bile soyunabilirler. Hatta daha da ileri giderek Çeçenya’da işlenen insan hakları ihlallerini filan dahi gündeme getirebilirler. İnsan Hakları İhlallerini gündeme taşımak da “Amerikancılığa” indirgendiği için hiç beklemediğimiz yerlerden hiç beklemediğimiz “Amerikancılar” türeyebilir.

***

Abhaz Dernekleri Federasyonu’nun geleceği ise biraz daha karışık ve daha iç burkucu: Abhaz diasporası kendisine sunulan iki seçenekten ikinci şıkkı tercih ederek Abhaz Dernekleri Federasyonu yönetimini zor durumda bırakacaktır. Keza Abhaz-Fed’in Rusya’yı karşısına alması şu durumda olası değil. Bu politikanın çıktısı ise kendi tabanını karşısına almak olacaktır. İşleri cidden zor. Bu kesime de kolaylık dilemekten başka yapabileceğimiz bir şey yok. Belki de son bir hamleyle cepheyi biraz daha daraltarak Apsuva Dernekleri Federasyonu’nu filan kurarlar. Zira Aşuva ve Aşkharuva’lar Kuzeyli. Fakat o zaman da Türkiye’de yüz binlerle ifade edilen Apsuva’nın Osmanlı’ya kır gezintisi için mi geldikleri sorusuyla tekrar ve bu kez daha can alıcı bir şekilde yüzleşeceklerdir.

Her iki kurumun da tek ve son bir rahat nefes alışı, Putin’in Saakaşvili’ye yeni bir dolaylı “vur!” emri ile belki mümkün olabilir. İşte o gün, Denis Çaçhalia’nın da, Batal Kobahiya’nın da, Sergei Şamba’nın da olacaksa eğer hala yüzlerini kuzeydeki “kardeşlerine” tekrar çevirdiklerine tanık olacağız!

mevdudi@kafkasyaforumu.org

http://www.kafkasyaforumu.org/mevdudi-b ... la-yuzleri

Çerkeslerin Anasayfası

OLACAKSA EĞER HALA YÜZLERİ...!

Kimler çevrimiçi