Çerkeslerin Anasayfası

Çerkes sözlü geleneginin içerisinde imali söz söyleme bir kültür halini almistir. Bu kültürel gelenek yaygin olarak kullanilir. Köy Haces'inde (Köy odasinda) konuk agirlanirken söylesiler yapilir. Birinin yasi soruldugunda dogrudan cevap yerine dolayli bir anlatim baslatilir. Bu konusma ayni zamanda dinleyenleri düsündürür ve egitici yönleride içinde barindirir. Su örnek ilginctir.

"Genclerde Çemguye'ye giderken yirrmi kurtla karsilastim. Kurtlar cok korkunçtu, ama yolumdan sapmadan, aralarindan geçip, yoluma devam ettim. Kurtlarin içinden biri bile bana sarilmadi. Daha sonra gelin almaya giden otuz kisilik bir gurupla karsilastim. Onlarin aralarindan geçmemek için yolumdan saptim. Giderken, altmis atli ile karsilastim. Onlarla geçistikten sonra seksen atli karisma çikti. Hep gidecek degilim ya gitmek istedigim yere vardim."
Bu imali ve düsündürücü konusmayi dinleyen yorumuyla anlatilmak isteneni kavramalidir. Dinleyenler arasinda bu konusmadan neyin çikarilacagi anlasilmaya çalisilir. Esas söylenmek istenen ise ;

"Yirmi kurtla karsilastim demesinin sebebi, insan yirmisinde iken cesur ve dagi tasi asabilecek yürekliktedir. Gelin almaya giden otuz atli ile söylenen, insan otuzunda iken olaylara farkli gözlerle bakar. Altmis atliyla karsilasmasi ise altmis yasina girdiginde, gücünden kaybetmeye baslamistir. Seksen atliyla karsilasmasi ise artik o yasta yapacagi pekte fazla bir seyin kalmadigi ve sonuçta varacagi yere varmis anlamina gelen Köy Hacesinde bu söylesiler yaygin olarak yapilir. Sözlü gelenegin bir parcasi halini almistir.

Ben bu yazıyı okudum ve bazı sorularım olacak.

-Şimdi diyelim ki kişi 20 yaşında , o kadar çok sayılı örnekler verildi ki biz nasıl aynıycaz yada görünümünden mi tahminde buluncaz?

-Bu şekilde imalı konuşmalar yaş sorarken yada herhangi bir başka soru için de böylemidir?

-Ve bu imalı konuşmalar bayanlar içinde geçerlimidir?

Köy Haces'inde (Köy odasinda)
------------------------------------------

Bu yanlış bir tabir.Köy odası demek değildir.Misafir evi demektir.Çerkeslerde Misafir odası yoktur.En yakın akrabalar ve komşular haneden kabul edilir,onlarla cümle oturma odası kullanılır.

Çerkeslerde misafir kavramı çok geniş anlam ifade ettiği için her insan,tanıdık olsun olmasın istediği zaman istediğine misafir olma özgürlüğüne sahipti.Tabi bu Çerkeslerin sürekli beraber bir arada yaşadığı anavatanda yüz yıllarca uyguladıkları ve daha sonra diasporada karma gelenekler arasındada bir müddet sürdürdükleri bir alışkanlıktı.Daha sonra yabacı geleneklerle çıkan terslikler sonrasında işlerliğini yitirdi.

Bu bir odalı ev esas evin bahçesinin bir köşesinde olurdu.Kapısı hiç kitli bırakılmazdı.Yolda kalmış,mola vermek isteyen her hangi biri,her hangi bir saatte bu eve girer kalırdı.İçerde insan olduğunu bilen ev sahibi bu misafiri gidene kadar ağırlardı.

Tabi bu işlerliğin kalkması gibi Haçeş kelimside anlam devşirilmesine uğramış.Artık Otel kelimesi anlamına kullanıyorlarmış Adiğeyde duyduğuma göre.Demekki Xabzeler şartlara göre değişime uğruyor...

bayanlar içinde geçerli olmaz mı burcu ...bizim köye gel...kadınların muhabbetini gör..tam bir siyasetçiler..yarabbi bu kadar mı imalı konuşma bu kadar mı laf cambazlığı olur...sen birde bize gel...annemi gör...vavuuu...vudidi haz..sara sıpsındaz

Teşekkür ederim sizlere bilgi verdiğiniz için...

Emel Abla eğer hala yaşatılıyorsa ne güzel.Siyasetçi gibiler Abla olurda bir gün yolum düşerse sizin oralara Teyzeyle taşınırım inşallah ilk olarak imalı konuşmalarına dikkat edecem ve ellerinden öp benim için...

bizde çok imalı konuşmalar olur

Bir gün kalabalık bir durumdayız.Büyüklerimiz var ve kadınlı erkekli bir toplantı hali.Bizden büyükler de var tabi.Her neyse o sırada biri girdi içeri,gerçi akranım ve tanıyorum, fakat dediğim gibi bizlerden büyüklerde var.Bir şekilde gelene ben daha yakın olduğum için içerdekileri tanıştırmam gerekir bir hale düştüm.Herkesi tanıştırıyorum sıra eşime geldi,nedeyeyim,eşim olduğunuda bir şekilde ima etmem lazım.

_Janset,kayınpederimin kızı. diye bildim ...Xabzem, tabi oradaki yaşlılaraydı,belki akranım ve arkadaşım olan birine eşim desem pek ayıp (Haynepe) olmazdı fakat bu imalı konuşmayla işi idare ettim yani...

vallahi tebrik ederim seni recep abi

Hadi Anılardan İnciler Olsun.....

Yine bir misafirlikteyiz,bir kaç yaşlı var, onların yanındayız.Başka bir arkadaşımda aynı eve ailesiyle misafir gelmiş.Hanımlar işleniyorlar hep beraber.Bayağı kalabalık bir ortam tabi.Arkadaşın çocuğu yeni yeni yürüyor,ortalarda dolaşıyor.Sık sık babasının yanına gelip.
_papa atta, papa atta.....diyor.Arkadaş evlilikte yeni rütbeli tabi.Ne yapacağını şaşırdı,çocuk sokuldukca onu uzaklaştırmak istercesine dizlerini birleştirip onu ayağıyla uzaklaştırmaya çalışırcasına hafif iteliyor.Yüzüne bakıp kaşlarınıda çatıyor,birazda kızardı.Odadaki yaşlılar zaten arkadaşa yabancı,tam tanımıyorlar.Yaşlılardan biri durumu çaktı arkadaşa bakıyor.Arkadaşta kızardıkca kızardı.Bende kendimce duruma atıldım.
_Yav çocuk seni babasına benzetti herhal,al şöyle bir kucağına, odaları dolaştır sevaptır sabiyi sevindir...dedim.

Arkadaş bana baktı gülümsedi,yaşlılardan da mırıldananlar oldu.''Sabi işte babası aklına geldi,sevapdır oğlum alda bir odaları dolaştır oyala''....

Arkadaş çocuğu kaptı odadan çıktı,bir müddet odaya gelmedi.Annesiyle çocuğu öbür odada uyutmuşlar,kendiside tiryaki bu arada telendirme fırsatı bulmuş falan....Bu tür imalı girişkenliklerle bir birlerimizin hali durumuna çareler olmaya çalışılırdı....

Sayın Decenqua sizin hikayeleriniz çok güzel gerçekten