Çerkeslerin Anasayfası

ADİGE ÇOCUK OYUNLARI
GHUNEKHO K. Özbay

Bande
Pşıjh Hable, 1986

Bande daha çok çocuklarca oynanmaktadır. Genelde öğle saatlerinde çobanlık yapmaktan gelen çocuklar, evlerinde yemeklerini yediklerinde bir araya gelirler. Genellikle oyun bu zamanlarda oynanmaktadır.


Oyun, Yalova’nın altı köyünde 1980’li yıllara kadar oynandı. Şimdilerde oynayan kalmadığı gibi, unutulmaya da başlandı.

Oyuna tüm çocuklar katılırlar. Hayvan otlatırken ellerinde bulundurdukları çubukları kullanılırlar. Oyuna katılan çocuklar sırayla tek dizleri üzerine oturmuş olarak sıralanırlar. Bu sıralanan çocukların biraz ilerisinde bir çubuk yan olarak yere bırakılır. Çocuklar ellerindeki çubukları yere çırparak ileri fırlatırlarken yerdeki çubuğa temas ettirmek zorundadırlar. Yerdeki çubuğa temas eden çubuklardan ileri gidenin bitim noktasına yerdeki çubuk yeniden konur. Kısaca mesafe uzatılır. Bu çubuk taşıma işi çubuğu yerdekine değmeyen veya değip de en arkadakine kalır.

Oyunda en son kalan kişi birinci ilan edilir. Oyuna başka yerlerde rastlamadım. Banda sözcüğü Ruslarca yaramaz çocuklar için kullanılır.


Pxhashe (Odun Yarışı)
Pşıjh Hable, 1980

Pxhashe sert anlamında olduğu gibi odun yarışı anlamına da gelir. Genelde çobanlarca kullanılır ve oynanır. Uzun, kalınca bir çubuk ve ayakların basabileceği bir şekilde çıkıntısı bulunur. Daha çok çobanlar sudan geçerken ayakları ıslanmasın diye kullanılır. Bu arada da bir araya gelen çobanlar bu sırıklarla kendi aralarında yarış yaparlar ve pxhashe denir.

Oyun Adigelerde olduğu gibi Fransızlarca bilinir ve festivallerde düzenlenir. Oyun, bölgemizde kayboldu ve unutuldu.

circassiancenter

Fransızlarca bilinir ve festivallerde düzenlenir
----------------------------------------------
Brötonların oyunuymuş bu, bir porogramda seyretmiştim.Daha çok Fransada Böroton çobanlarının karışık sürüleri güderken iri hayvanlardan daha yüksekte olup, aradaki küçük hayvanları fark etmeleri için uyguladıkları bir yöntemmiş ve gelenekselleştirdikleri, aralarında yarışlar tertipledikleri, çoban eylencelerinede dönüşmüş.

Not düşme ihtiyacı duydum:Brötonlar Fransada Basklar gibi birkaç azınlıktan biri.Kendilerine ait dilleri var ve 2005 den sonra bilhassa Fransız ana yasası, Basklarla beraber Brötonlara ve diğer azınlıklara anadillerinde eğitim,yayın hakkı tanımıştır. AB'liği yasaları gereği.Fransızlar çok tartışmalar sonunda bu dillerin geliştirilmesini ve korunmasını yasalar güvencesine almışlardır,en son azınlık haklarını yasalaştıran AB kurucu ülkesi olarak.