Çerkeslerin Anasayfası

Kadının fendi
Adıge Pşısexer, s.164.
Anlatan: Pşıdatekhue Hiyse. Weç’epşıye Köyü’nden, 60 yaşında.
Derleyen: Bırant’e L.
Derlendiği yıl: 1960.

Bir karı-koca bir akşam uzun uzun tartışmışlar. Erkek, hiçbir kadının kendisini alt edemeyeceğini söyleyip duruyormuş. Kadın da bunu kabul etmiyormuş.
“Öyle deme!, ‘cadı bir kadının insana yapmayacağı şey yoktur’ demiş atalarımız. Bunu sınamadan laf olsun diye dememişlerdir herhalde” demiş. “İyi arkadaşları olan akıllı bir adama hangi kadın ne yapabilir ki” demiş adam, “kendisinin bilmediği bir şey olsa bile, gider arkadaşlarına danışır, onlardan aldığı akılla kadına yine üstün gelir.”
“Hayır doğru değil söylediğin” demiş kadın, “cadı bir kadına rastlarsan eğer, seni kendi arkadaşlarına bile bağlatır, istediğini yapar”.
Erkek bunu kabul etmemiş, derken anlaşamamışlar ve tartışmaya son vermişler. Kadın kendi söylediğinin doğruluğunu kocasına kanıtlamaya karar vermiş.
Adam, sabahleyin erkenden çift sürmeye gitmiş. Ardından da kadın ona azık götürmek için evden çıktığında balık pazarına uğramış ve çokça taze balık satın alıp yanında götürmüş. Kocası çift sürerek tarlanın öbür ucuna varınca, dönüşte süreceği cizinin kenarına balıkları sıra ile gömmüş.
Adam:
“Baksana olup bitene, kimse böyle şey görmemiştir, baksana tarladan balık çıkıyor” diyerek saban demirinin ortaya çıkardığı balıkları karısına göstermiş.
”Yok canım olur mu öyle şey? Hiç sürülen tarladan balık mı çıkarmış” demiş karısı.
“Yemin ederim, doğru söylüyorum, işte bak biraz önce şuradan çıktı balıklar”.
“İyi ya, öyleyse ver de akşama kızartayım” demiş kadın ve balıkları alıp eve dönmüş.
Adam akşamleyin arkadaşlarını balık yemeğe davet etmiş. Karısına sofrayı hazırlamasını söylemiş. Karısı sofrayı getirmiş ama üzerinde balık yokmuş. Adam nedenini anlamamış. Yavaşça kalkıp mutfağa gitmiş.
“Yahu, getirdiğin balıkları pişirmedin mi sen” demiş karısına.
“Ne balığı bey? Pişirecek balık mı var evde” demiş karısı.
“Evde balık nasıl olmaz hanım? Bugün sana verip gönderdiğim balıklar nerede?”
“Bugün sen çift sürmeye tarlaya mı gittin yoksa balık avına mı Allah aşkına? Bana nereden balık bulup verecektin?”
“Yahu ne diyorsun sen? Bugün öğle vakti tarlayı sürerken saban demiriyle topraktan çıkardığım balıkları vermedim mi sana? Onları niçin pişirmedin?”
“Aman allahım, hiç öyle şey olur mu? Yoksa sen kafayı mı oynattın bey? Çift tarlasından balıkların saban demiriyle sürülüp çıkarıldığı görülmüş şey mi? Balık malık çıkardığın da yok, bana verip gönderdiğin de. Sakın kimse duymasın!”
Adam öfkelenip tokatlayacak gibi hücum ederken, kadın başlamış bağırmaya:
“İmdat! Yetişin! Öldürecek beniii!...”
Konuklar ne olduğunu anlamadan merakla koşuşmuşlar.
“Ne oluyor yahu” demişler.
“Bu benim kocam var ya” demiş kadın, “gün dönümlerinde bazen delilik nöbetleri geliyor. Şimdi de nöbeti tuttu galiba! Eyvah, mahvolduk! Bugün çift tarlasında saban demiriyle sürüp çıkardığım balıkları neden pişirmedin” deyip duruyor. Böyle şey olur mu, siz söyleyin Allah aşkına!”
Adam daha da öfkelenmiş. Arkadaşları bu tatsız tartışmayı görünce ne yapacaklarını şaşırmış, evden çıkıp gitmeye kalkmışlar. Kadın onları durdurmuş:
“Ne olursunuz, yalvarırım, bunu böyle bırakıp gitmeyin! Bu gece ya bana ya kendisine bir şey yapar diye korkuyorum. Hiç değilse nöbeti geçene kadar elini kolunu bağlayın da bir zarar vermesin” demiş.
Gördükleri manzara karşısında kadını haklı bulan konuklar, ne dediğine aldırmadan arkadaşlarını bir güzel bağlamışlar. Sonra da çıkıp gitmişler. Tam avlu kapısından çıktıkları sırada kadın peşlerinden yetişmiş ve onları geri çevirmiş:
“Bağladığınız bu adamı tekrar çözün” deyip çözdürmüş. Konukları misafir odasına almış, onlardan özür dilemiş ve olayı başından sonuna kadar anlatmış.
“Doğru söylüyorsun” demişler kadına, “Allah korusun, cadı bir kadının yapamayacağı şey yoktur gerçekten.”
Kadın balıkları bir güzel pişirip getirmiş, arkadaşlarını ağırlamış. Adam da bir daha asla karısına karşı gelmemiş, tartışmaya girmemiş.

(Çerkes Masalları, Türkçesi M.Yasin Çelikkıran-TEŞÜ, Kafkas Derneği Yayınları, 2001)