Çerkeslerin Anasayfası

Çerkes Ulusuna Saygısızlıkta Bulunuluyor


Romanov’un Anıt Büstü

Ulusları “Çatıştırmak” İsteyenler Bunu Başaramayacaklar

Rus-Kafkas Savaşı sırasında Rus İmparatorluk Ordusu Komutanı olarak ülkemiz topraklarını ateşe veren, köylerimizi yakan, sivil insanları katledenlerden biri olan, istila ordusu komutanı Mikhail Romanov’un anıt büstü Maykop rayonunda dikildi.

Bu oluşuma ilişkin görüşlerini öğrenmek üzere, Adıge Cumhuriyeti’nin ünlü kişileri, değerli büyüklerimiz, ünlü yazarlarımız, biliminsanları ve toplumsal kuruluşlar temsilcileri ile görüştük.

Tharkoho Yunıs dilbilimleri uzmanı, Prof. Dr., Adıge-Rus Sözlüğü yazarı, toplum işleri aktivisti:

-Politik sorunları incelerken, dönemi de dikkate almak gerekir.100 yılı aşkın bir döneme dönüş yaparsak, küllenmiş çok şeyi yeniden canlandırmış, alevlendirmiş oluruz. Bugün Ruslara “ağabey” diyoruz.Rusların hiçbir bir yardımını görmediğimizi de söylemiyorum. Birlikte yaşıyoruz, bizden de onlara yardımlar oluyor. Yıllar öncesinde olmuş olan şeyler için Rusları düşman olarak göremeyiz. Düşmanlık duymamamız daha iyi olur.

Mikhail Romanov’un büstünü, her nasılsa akıl edip dikenlerin Ruslar yararına birşeyler yaptıkları kanısında değilim. Azınlıktaki RF uluslarını – çoğunluktaki- Ruslara düşman etmek isteyen çevreler bu tür kışkırtıcı girişimlere kalkışıyorlar. Rus yanlısı, Rus çıkarlarını savunuyor gibi görünerek, topluma kötülük ediyorlar. Bugün Rus yanlısı olmaya gerek yok, Çerkesler bunun ne anlama geldiğini yıllardan beri biliyorlar. Adıge/Çerkesler bir öç alma niyeti de taşımıyorlar. Kardeş gibi birlik/beraberlik içinde yaşıyoruz. Beğendiğim Adıge/Çerkes sayısınca, beğendiğim Rus da var.

Rusya’nın bize destek çıktığı, yardımlarda bulunduğu birçok durumlar oluyor. Bu nedenle çalışma arkadaşlarım arasında bir Rus ya da Çerkes ayırımı yapmıyorum.

Din ve kirli politikaları yansıtan anıtlar dikiliyor. Haç “furyası” da yerden biten mantarlar gibi birden çoğalıyor. Yanlış yapıyorlar. Şu an, Kuzey Kafkasya’da bizim cumhuriyetimiz ölçüsünde barış ve huzurun egemen olduğu bir başka region (bölge) yok.

Biz örnek bir toplumsak, mutlu bir yaşam sürdürüyorsak, bize bu “yüklenmenin” nedenini anlayamıyorum, anlamam da olanaksız. Durum gereği, biz Çerkeslerin de, bu tür gelişmeler karşısında birşeyler yapmamız gerekiyor.

Bu kötü gelişim Ruslara da bize de iyi birşey getirmez. Bu gelişim ulusal çatışmaya yol açar. İyilik çıkmaz bundan. Bu kargaşayı önlemede başarısız da kalabiliriz. Her ulusun övülecek ya da yerilecek çok şeyi vardır. İmparator Romanov ve ailesi katledildi. Eğer Romanov, Çerkeslerin korumasında olsaydı, ona sıcak bir kalple yaklaşılır belki Çar ailesi de öldürülmekten kurtarılırdı.

Mikhail Romanov’un anıt büstünü dikenler yanlış yaptılar. Birlikte yaşamak istiyorsak, o tür –kötü-anıtlar olmamalı. Sovyetlerin bize bir yararının olmadığını da söylemiyorum. Çerkesler bilim dünyasıyla daha fazla bir araya gelmiş oldular, bir ulus olarak ayakta kalmayı başardılar.

Düşünecek/söyleyecek çok şey var, karıştırıcılardan uzak durmalıyız. Huzur mu batmış bize?İnsanları yanıltmaya, bizi de doğru yoldan saptırmaya yeltenmesinler. Barışçı bir yaşamdan daha güzeli var mıdır? Savaştan çıkarı olan tek bir iyi insanın bulunduğu düşünülebilir mi? Anıt düşüncesini ortaya atanlar, Ruslara ve kardeşliğe hizmet etmiyorlar, bizi çatıştırmayı başaramamalılar.

Güçlü olanın güçsüzü takmadığı durumlar oluyor. Adıge folklorunda birçok güzel örnekler var, karıştırıcıların bunu incelemelerini isterim. “Küçük Karınca ile Fil” öyküsünü okurlarsa, anıtın gerisinde saklanan şeylerin ne gibi zararlar vereceğini iyi anlarlar.

Şhalaho Abu, dilbilimi uzmanı, Prof.Dr., tanınmış edebiyat insanı, Adıge Xase ve Dünya Çerkes Birliği eski başkanı

-Bu anıtın iyi bir niyetle dikilmiş olduğunu söyleyemem. Amaçları insanları birbirine düşman etmektir. Anıtı dikilenin, önce yaşam öyküsü anlatılır. Yaptığı iyi işler ya da yaptığı kötülükler öğrenilmeli. Bugün Adıge toprağına dikilmekte olan anıt sayısı hiç de az değil. Çerkes Ulusunu yoketmeyi amaçlayan ordu komutanının adını yüceltmek istiyorlar. Niye öyle yapılıyor? Bunu pek düşündüklerini sanmıyorum. İnsanların içine kurt düşürme, ulusları çatıştırma, kirli işler peşinde koşuyorlar.

Çarlık politikasını ve onu savunan kitapları yayınlıyorlar, o zaman ateşi körükleyenler kimlermiş belli olacak. Anıtı,bizim için iyi niyet taşımayanlar diktiler. Yıllarca Adıge Xase başkanlığında bulundum, ulusları düşman edecek hiçbir çalışma yapılmadı. Kendi toprağımızda yaşarken, bize her söyleneni kabul etmek, benimsemek zorunda değiliz. Barışçı düzenimizi bozmasınlar, ne diye bizi rahatsız ediyorlar? Devlet kuruluşu olan bir cumhuriyette yaşıyoruz, daha iyiye yönelmek istiyoruz, bu gelişmemiz birilerini rahatsız ediyor mu, bilemiyorum…

Mamıy Ruslan, dilbilimleri uzmanı, Prof.Dr., Adıge Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdür Yardımcısı:

-Anıt dikmek için çok düşünmek gerekiyor. Adıge, Rus ve diğer halklara bir yararı olacak mı, bunları düşünmeden olmaz. Anıtı diktiğin toprağın tarihini dikkate almadan da olmaz. “Ulusları çatıştıracak” bir anıtı istemiyoruz.

Kendi evimizdeyiz. Adıge sayısı çok imiş, az imiş o ayrı sorun. Bizi çok düşünenler varsa Adıge/Çerkes sayısının az olmasının nedenini, Çerkeslerin 55’ten çok ülkeye dağılmış olmalarının nedenlerini derinliğine araştırsınlar derim.

Rus ulusuna saygı gösteriyoruz, her zaman için ilişkilerimizin iyi olmasını istiyoruz. Kuzey Kafkasya’da savaş “çıkarmak” isteyenler, Adıgey’de çatışma yaratma peşindeler. Kuzey Kafkasya’da 170 ulusun barınmakta olduğunu unutuyorlar. Rusya’daki toplam ulus sayısı 187 olarak yazılıyor. Bu yakınlarda RF Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev televizyondaki bir konuşmasında büyük sorunlarımız olduğunu dile getirdi.

Köy, kent ve ülke yararına iyi düşünceler üretiliyor. Adıge ulusunun içten konuk etmediği tek kişi bile olmaz. Bu yönüyle Adıge geleneği bizi diğer uluslardan farklı kılıyor. Değer verdiklerimiz az değil ama bu değerleri tanıtma yerine, bizi birbirimize düşürecek işler peşinde koşuyor. Maykop rayonunda, Karadeniz kıyısında, Şapsığ’da yarar getirmeyecek anıtlar dikiyorlar, bu da elbette bizi üzüyor.

Peneşu Sefer, Adıge Cumhuriyeti Ulusal Yazarı:

-Adıge halkı için iyi şeyler yapmamış olan kişilere ait anıtların toprağımızda dikilmekte olmaları, bizi düşündürüyor ve bunu çok konuşuyoruz. Böyle anıtlara bakmak, onları görmek bile istemem. Atalarımızı denize dökenleri, köylerimizi ateşe verip yakanları nasıl saygınlayabiliriz ki?

Topluma ayrılık tohumları eken bu kişileri cezalandırmayı gerekli buluyorum.Rus-Kafkas Savaşı’na ilişkin anıt hala Maykop’ta dikilmiş değil.Oysa, toprağımızı savunanları tarihin sayfalarından silmek, tarihe gömmek isteyenler, istemediğimiz anıtları dikmeyi sürdürüyorlar, para da buluyorlar.

Adıgelerin yitmesinin nedeni, savaşa ilişkin kitaplar, bilim insanlarımızca daha fazla yayınlanmalıdır.Yeniden birileri ile çarpışmak için değil, insanların tarihi daha iyi öğrenmeleri ve yeni bir çatışma olmaması için.

Biz; yazarlar olarak bu gibi konulara daha fazla eğilmemiz, barışı güçlendirmek için çalışmamız gerekir.

St’aşu Yur, dünyaca ünlü ressam-tasarımcı, Adıge Cumhuriyeti Devlet Ödülü sahibi, Barış Ligi Ödüllü:

-Ulusumuzun az nüfuslu olduğu durmadan yüzümüze vuruluyor, bizi zayıf/zavallı olarak göstermek istiyorlar.Günümüz XXI.yüzyıl koşullarıyla bağdaşır şeyler değil bu tür davranışlar. Toprağımızı, yurdumuzu Çar’ın işgal etmesi, ulusumuzla 100 yıldan çok savaşmış olmaları, onlar için bir övünç kaynağı mı oluyor yoksa?

Önceleri başımıza gelen felaketlerden yeterince söz etme özgürlüğünden bile yoksunduk, tarihimiz üzerine yayınlar halen çok az. Benim çalışmalarım barışı geliştirme, insanları iyi olan şeyler doğrultusunda eğitme, geçmişi unutmama, geçmiş bilinci (nostalji) oluşturma üzerine. Karıştırıcılardan değilim asla olamam da.

Abreg Almir, Haç’eğoğu Kasey, Yemt’ıtl Yusıf, Koşbeye Pşımaf, Ç’ırğ Ashad, Hotko Samir, Şevgen Emiliye, Çuvıç’ Nalbıy, Huaj Mecıd ve daha başkalarının görüşleri de derin toplumsal anlamlar içeriyorlar. Onları da sizlere sunmaya devam edeceğiz.

Yemt’ıtl Nurbıy
Çeviri: Hapiy Cevdet Yıldız
cherkessia.net