Çerkeslerin Anasayfası

wubıhca bazı kelimeler
(okunuş şekilleri ile)
lek'uaşe = kırmızı toprak
laluvge = buraya gel
sımıh = damat
bızı = su
pçe = misafir
sine = annem
sınıçle = dayı
ma = elma
aphatgu = kız
çepsı = süt
dımaçh = yumurta
pe = kiraz
va = köpek
guma = inek
vonkı = keçi
şöşencige = istanbul
bete = pasta-abısta
lepedh = çorap
leçoğa = külot
psıç = manda
a.gu'a = kalp
absa = can
abza = dil
a.bza = lisan
za = bir
zama = diğer
saza = başkası
a-xema = el,yabancı
dare-z'a = çok,pek çok
mş'aq = gün
a'tsk = küçük
şa = kafa
px'a = kız çocuk
Qu(a) = oğul
ant'a = yılan
Adliya = Köpekler
A/midze = Ateş
A/medzy = Ay
Ak-ku = Yağmur
Bzy = Su
A-blia = Gözler
Dzhi = Tuz
mıhaçe = pasta karıştırılan tahta alet (belağ)
sovsıkko = benim çocuğum (erkek)
sovsıpçe = benim misafirim
Apheydugu yeden anüşe = bu kız çok güzel
saza-mş'aq'ay = hangi günde idik
yenay. d.z^şağa = bunu yapan benim
yesfod = yemek yiyeceğim
şöşencige sıçıkoyt = istanbula gidiyorum

UBIH ATASÖZLERİ
Dünyada üç tehlike vardır, Bir çocuğun elindeki bıçak ,
Bir yalancının ağzındaki övgü,
Güç sahibi birinin elindeki iktidar...

Eğer bir insanın başına arka arkaya , Birtakım felaketler geliyorsa , O adam hatayı kendinde aramalıdır ...

Prens prensle kavga ettiğinde , En fazla acıyı hizmetçi çekermiş ...

Emirin köpeği ,emirin kendisinden daha gaddardır ...

Misafir ev sahibinin ellerindedir ...

Bazen bir yay çok fazla gerildiğinde ,
beklenmedik bir şekilde parçalanır ...

Nasıl her nehir denize dökülürse ,
her insanda bir gün mutlaka kendi vatanına ulaşır ...

Savaşçı bile silahını kilitlemeyi unutabilir ...

Aç bir adam, kurttan farksızdır...

Buzağı ineği takip eder , masalda anlatanı takip eder ...


Ubıh lehçesi Hititçe ile aynı
Avrupa'da Bronz Devri'nde etken olmuş bir Etrüsk Uygarlığı vardı. İtalya'nın Ligurya yöresinde gelmişmiş olan Etrüsk Uygarlığı'nı sonraları Romalılar tasfiye etmişti.

Bugüne değin çözülememiş bir alfabeleri vardı. Silahları ve harp arabaları bronzdandı. Geriye çeşitli sanat eserleri bırakmış olan Etrüsklerin, İtalya'ya Anadolu'dan Lidya'dan geldikleri söylenir.

Bu kavim Hititlerin bir kolu idi. Anadolu'ya yerleşmiş Kafkas asıllı bir ırk olduğu için Fransız dilbilimcisi, Georges Dumezil ise Çerkeslerin Wubıh boyu lehçesinin Hititçe ile aynı olduğunu kanıtlamıştır.
Britannica Ansiklopedisi, açıkça Etrüsk lisanının Kafkas dilleri ile alakalı ve çok fonetik benzerlikleri olan bir dil olduğunu yazar (Encylopedia Brittanica, Etruscan Language). Bir çok Avrupalı dilbilimci, etnolojist ve araştırmacı da bu tezi savunmaktadırlar. 19. yüzyılda yaşamış Çerkes tarihçisi Noguma Şura Bekmurzin, Etrüsklerin, Ligurların ve Pelaskasların Kafkas asıllı kavimler olduğunu iddia eder. Bu tezi savunanlar arasında son devrin araştırmacı yazarlarından Aytek Natimok ve Gunokue K. Özbay da vardır.




Tevfik Esenç
Tevfik Esenç ile 1990 yılında söyleşi yapmıştım. Esenç'e 'Son Wubıh' deniyordu. Gerçekten de bir Çerkes dili olan 'Wubıhça'yı konuşan yeryüzündeki tek kişiydi. Yani bir 'son'du. Bandırma'nın Hacı Osman Köyü'nde yaşıyordu, 84 yaşında idi.
Aradan birkaç yıl geçti, Hacı Osman Köyü'nden arayıp 'Son Wubıh'ın vefat ettiğini bildirmişlerdi. Yaşasaydı bugün; "TRT'de Kürtçe, Boşnakça, Arapça yayınlar başladı. Çerkesler de Kuzeybatı lehçesinde yayın yapılması için TRT'ye başvurmuşlar. Ne düşünüyorsunuz?" diye sormak isterdim. Çünkü on dört yıl önce kendisiyle görüştüğümde 'Bu köye neden bir Wubıh dili enstitüsü kurulmuyor? Kurulsa, dünyanın her yerinden araştırmacılar gelip çalışmalar yapar. Hem köy kalkınır hem de dil yaşar' demiştim.
O zaman pek 'globallik' lafları edilmiyordu ama Esenç tek başına 'global marka' olmuştu. Kapısını Norveçliden Fransız'ına ve Çinlisi'ne kadar pek çok dilbilimci çalmıştı. Hacı Osman Köyü ise dört dörtlük bir 'global kültür merkezi' olabilecek niteliğe sahipti.
Esenç nedense hep tarihten söz etmeyi yeğledi. Wubıhlar, Kafkasya'da 50 bin kişilik bir kavimmiş. Ruslara karşı verilen mücadelede sayıları yarıya inmiş. Ve 1864 yılında Türkiye'ye göç edip Bandırma yakınındaki Hacı Osman Köyü'ne yerleşmişler. Kökeni Hititlere kadar dayanan ve bir Hint- Avrupa dili olan Wubıhça'nın konuşulduğu tek mekan Hacı Osman Köyü imiş.
Söyleşiyi yaptığım sırada, dört bin kelimeli, alfabesi 82 sessiz ve 3 sesli harften oluşan ve bir Hint- Avrupa dili olan Wubıhça'yı yeryüzünde bilen tek kişi Tevfik Esenç'ti.
Dil, kültürün dışavurumu ise Wubıhça'da Çerkes kültürünün inceliklerini yakalamak mümkündü. Esenç şöyle demişti: 'Biz kadına çok değer veriririz. Wubıhça'da kadın kelimesinin karşılığı 'sabah yıldızıdır'. Bizim dilimizde kadına 'iz', erkeğe ise 'en' diye hitap edilir!' Pozitif ayrımcılığın tartışıldığı şu günlerde bu da ilginç bir pozitif ayrımcılık örneği olmalı!
Tevfik Esenç'in kapısını bir gün ünlü Fransız Hint- Avrupa dilleri uzmanı Prof. Dumézil çalmış. 40 dil konuşan Prof. Dumézil ile Esenç, Wubıhça'yı kurtarmak için çalışmaya başlamışlar. Hacı Osman Köyü-Paris hattı arasında gidiş- gelişler. Bu çalışmalar sonunda şimdi Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nin Kütüphanesi'nde bulunan Fransızca-Wubıhça sözlük ortaya çıkmış. Bu bilgileri verirken Esenç'in 'Bir ömür bir dile yetmiyor. Dumézil yaşasaydı çalışmalarımızı daha da genişletebilirdik' dediğini anımsıyorum.
Ne zaman bölge dilleri, yok olan diller, korunma altına alınması gereken diller vs. söz konusu olsa Esenç ile yaptığım söyleşiyi anımsarım. Wubıhça konuşan kaç kişi var Türkiye'de? Esenç'e çocuklarınıza öğrettiniz mi diye sorduğumda 'Hayır. Başka bir dil konuşursak çevredekilere ayıp olur diye düşünmüştük' yanıtını almıştım.
Kadını 'sabah yıldızı' olarak algılayan bir dile yakınlık duymamak mümkün değil. Enstitüler, araştırmalar işte bunun için önemli.

Töre cinayetlerinin, kadına yönelik şiddetin önlenemediği bir ülkede bazı kadınlara 'sabah yıldızı' deniyorsa bunun bilinmesinde sonsuz yarar var.
Bu zenginlikler Kopenhag Kriterleri'nden önce yakalanabilmeliydi.

UBIHLARIN SİTESİNDEN ALINTIDIR

son ubıh tarifi bence çok yanlış ubıhların yeniden dirilmesi varolması gerekir.buna en uygun yer asl vatanları şimdiki abhzya topraklarıdır bence acilen abhzaya devletinin ubıhlar ve uıhçanıntekrar öğrenilmesi ve ubıh halkının tekrar canlandırılması için çalşmalar yapması lazım. bizim buradaki ubıhların böyle bir derdi yok ama ben bir adıge olarak bunları düşünüyorum.

Yanılıyorsun mukako,Ubıhlar uyanışa geçtiler.Evet Abhazyada Ubıhlara vatandaşlık önceliği tanıyıp,ubıh topraklarına Ubıhları yerleştirme kararı almış durumda zaten.Anadilin dönüşümüde tabi potansiyel oluşmasıyla alakalı Abhazyada.Zamanla uyanışta henüz yeni takdir edersen.Fransızca-Ubıhca dev bir eser.Anadilin dönüşümü için çok önemli.Her şey hazır ama henüz bir kıvılcım halinde bilinçleniş.

Ubıhlar Çerkezlik,Kafkaslık konusunda çok duyarlılar ve bağlılar.Hepsinin yüreği Aslında birer Hacı Grandük Berzek.Manyas,Gönen yöresinde Çerkezlik konusunda çok aktifler.

Ubıhlar hep Çerkezliğin kaybolmaması için dirayet göstermişlerdir,unutmayalım Çerkez Teavvun cemiyetini organize edenlerin Çoğunluğu Ubıhtır.Hep Kafkasyalı Çerkez kardeşlerimizin yanında olmaya gayret ettik ve hep bu gayretin peşinde,yanında olacağız inşAllah.Ubıhlar olarak en çok gurur duyduğumuz tek ve öncelikli olan Kafkasyalılığımız,Çerkezliğimizdir.

Wubıhça Kuzey Batı Kafkas Dil Grubu'na bağlı bir dil değil mi? Kafkas dilleri Hint-Avrupa dil grubundan farkı bir gurup oluşturur.

http://www.fact-index.com/u/ub/ubykh_language.html

Wubıhça Kuzey Batı Kafkas Dil Grubu'na bağlı bir dil değil mi? Kafkas dilleri Hint-Avrupa dil grubundan farkı bir gurup oluşturur.
-------------------------------------------------------------------------------------------Tlepsh------------------------------

Teşekkürler Tlepsh..link'i Ubıh Sitesine taşıyacağım..

Decenqua,
Ubıh sitesinin adresi ne?

Buldum siteyi:
http://www.ubihya.tr.gg/Ana-Sayfa.htm

Evet o Tlepsh bende yeni bulmuştum zaten....

Kafkas dilleri hint-avrupa dil grubuna bağlı diye biliyorum bende.Ayrıyaten kafkas dilleri diye bir grup yok galiba

Baskca,Arnavutca ve Kafkas dilleri Ayrı dil öbeğinden diye biliyordum bende,bir yerlerde okumuştum.Arnavutcayı ve Baskcayı Kafkas dil öbeğine dahil edenlerde oluyor bir kaç yerde okumuştum.Baskca ve Arnavutca Avrupanın en eski dillerindenmiş.Baskcayı Kafkas dilleri öbeğinden kabul edenler daha çok.

Bu diller mevzusu çok karışık,Arapsaçı misali.....