Çerkeslerin Anasayfası

İRONAV AHURKENIN (OSETÇE ÖĞRENİYORUM)

AÇIKLAMA:

E veya e harfi okunurken (ıe) benzeri bir ses verir, Örneğin;
Key= Kimin kelimesi (Kıey) şeklinde okunur.
H harfi ( H ) harfinin boğazdan (hafif gırtlaktan) söylenişidir.
S harfi ( TS ) harflerinin beraberce hızlı okunurken verdiği sesi verir.
Z harfi ( DZ ) harflerinin beraberce hızlı okunurken verdiği sesi verir.
G harfi ( G ) harfinin boğazdan ( hafif gırtlaktan) okunuşudur.
Ğ harfi Türkçedeki ( Ğ ) harfinin boğazdan (hafif gırtlaktan) söylenişidir.


Ä°SMÄ°N HALLERÄ°


Me,Men = Benim, Beni Menen, Menme= Bana
Meney = Benden Menmei= Bende
Meime,Menime=Benimle Ij= Ben

ÖRNEKLER

Me xezar = Benim Evim.
Ij ne jonın = Ben Bilmiyorum.
Menen radyoyı ratta = Bana radyoyu verdi.
Wuy werdom meney balhetta = O, arabayı benden satın aldı.
Meime yistanbulme asıdi = Benimle İstanbula Gitti.


Kem = Nerede
Ketsiran= Nerede
Mah = Biz
Key = Kime
Keyime = Kiminle
sımah = Siz
Kemen = Kime
Kemey = Kimden
Wıdon = Onlar


BAZI SON-EKLER (SUFFÄ°KSLER)
-te çoğul soneki

HoÅŸon-te HoÅŸonlar
Iştalı-te Yıldızlar
GuÅŸa-te GuÅŸalar
Bolya-te bolyateler
Albeg-te albegteler
bakara-te bakarateler
kozıt-te kozırteler
Ho-te Kız Kardeşler
Bon Gün
Bon-te Günler
efsmar- kardeÅŸ
afsmer-te KardeÅŸler

Bazı kelimeler -te çoğul ekini aldığında kelimenin kökü değişikliğe uğramaktadır.


Don = Su- Dette = Sular
Bandon = Sandalye- Bandette = Sandalyeler
Duwar = Kapı- Dortte = Kapılar
Didineg = Çiçek- Didincıte = Çiçekler
Şıvellon= Çocuk- Şıvellette= Çocuklar

-ag son eki

Kars-ag = Karslı
Hohag = Dağlı
Ä°stanbulag = Ä°stanbullu
Hudinag = Ayıp (Gülünç-lü)

-cın soneki

Fıdcın = Etli
Nomcın = İsimli (Meşhur)
Kartofcın= Patatesli
Durcın = Taşlı
doncın= Sulu
hescın= borclu

-on soneki
Ä°r-on = Ä°r Mensubu, Ä°rli
Digor-on = Digor Mensubu
Nerton = Nart Mensubu
Ragon = Eski
Jimegon = Kışın
Fendaggon= Yolcu
Mahon = Bizimki
Zuwanon = Avcı (tsuanon)

-ışdon soneki (Türkçedeki -istan)

İrışdon = Osetya (İr-istan)
Gurzışdon= Gürcistan

-gay soneki

Dıgay = İkişer
Şındeggay= Yavaşça
Yugay = Birer
Çışılgay = Azar azar

-der soneki

Fılder = Daha Fazla
Hujder = Daha Ä°yi
Fidarder= Daha SaÄŸlam
fıtder= beter
kutder= acayip

-ey soneki

Zebehey = Ä°yilikle
Gelzegey = NeÅŸeyle
Inenijey = Sağlıkla

-tey soneki

Zehiltey = Zehillerden
Kantemırtey= Kantemirlerden


FİİL ÇEKİMLERİ

Şimdiki ZamanŞimdiki Zamanın özelliğini
Kal= Dök-mek fiil örneğini kullanalım

Tekil__________________Çoğul

Kalın= Döküyorum__________Kalem = Döküyoruz
Kalış= Döküyorsun__________Kalut = Döküyorsunuz
Kalı = Döküyor_____________ Kalınz= Döküyorlar

Görüldüğü gibi Şimdiki Zamanda fiil kökleri
Tekilde=
-ın, -ış, -ı

Çoğulda ise:-em, -ut, -ınz, takıları almakta.

Bu takıları Bad= Otur-mak ve Xer= Ye-mek fiillerine de uygulayalım.


Tekil___________________Çoğul

Badın = Oturuyorum__________Badem = Oturuyoruz
Badış = Oturuyorsun__________Badut = Oturuyorsunuz
Badı = Oturuyor_____________BadınZ= Oturuyorlar

Tekil_____________________Çoğul

Herın= Yiyorum______________Herem = Yiyoruz
Herış= Yiyorsun______________Herut = Yiyorsunuz
Herı = Yiyor_________________Herınz= Yiyorlar

Gelecek Zaman
Gelecek Zamanın özelliğini yine Kal: Dök-mek fiil örneğini kullanalım;


Tekil______________________Çoğul

Kalinagden = Dökeceğim___ Kalinagiştem = Dökeceğiz
Kalinagde = Dökeceksin___ Kalinagıştut = Dökeceksiniz
Kalinagu = Dökecek______ Kalinagıştı =Dökecekler

Görüldüğü gibi Gelecek zamanda fiil kökleri
Tekilde: -inagden, -inagde, -inagu, Çoğulda ise -inagıştem, -inagıştut, -inagıştı, takılarını almakta.

Bu takıları bilgimizi pekiştirmek için Her: Ye-mek fiiline uygulayalım.


Tekil_____________________Çoğul

Herinagden= yiyeceÄŸim______HerinagiÅŸtem = yiyeceÄŸiz
Herinagde = yiyecekmisin______Herinagıştut =yiyecekmisiniz
Herinagu = yiyecek_________ Herinagıştı = yiyecekler

Geçmiş Zaman
Geçmiş Zamanın özellikleri biraz karışık. Şimdilik basitçe hazırlanmış örneklerle açıklayalım.
Geçmiş zaman halinde şu özellikler vardır=

Fiil kökleri değişime uğramaktadır.
Örneğin=
Her= Ye-mek fiil kökü Hor şekline,
Jeg= Söyle-mek fiil kökü Jahşekline,
Lidz= Kaç-mak fiil kökü Lıg şekline dönüşmektedir.

Bazı fiiller sonlarına, bazı fiiller ise hem sonlarına hem de başlarına ekler almaktadır.

Başlara gelen ekler fiiline göre şunlardır;
-a, -ba, -ır, -ırba, -ra, -nı, -ış, -fe
Sonlara gelen ekler ise fiiline göre şuşekildedir;


Birinci Grup______________Ä°kinci Grup

Tekil______Çoğul_________ Tekil______Çoğul
-ton_______-tam ________ -ten______-ıştem
-tay_______-tat ________ -te_______-ıştut
-ta________-toy ________ -iş_______-ıştı


Örnekler:
Her= Ye-mek fiil kökü Horşekline dönmekte, başına -ba ekini almakta,
sonuna da yukarıda ki Birinci Grup takılar gelmektedir. t çift ses.


Tekil____________________Çoğul

Ba-hor-tt-on= Yedim____ Bahorttam= Yedik
Ba-horttay= Yedin_____ Bahorttat= Yediniz
Ba-hortta= Yedi______ Bahorttoy= Yediler

Jeg= Söyle-mek fiil kökü Jah şekline dönmekte, sonuna yukarıda ki gibi Birinci Gruptakiler gelmektedir.

Dikkat edilirse bu fiil başına hiçbir ek almamaktadır. Herhalde bunlar sesli, sessiz özelliğine göre ayrılmakta.



Tekil________________Çoğul

Jah-ton = Söyledim______Jahtam: Söyledik
Jahtay =Söyledin_______ Jahtat: Söylediniz
Jahta =Söyledi_________Jahtoy: Söylediler

tSewın: Git-mek fiilinin kökü olan Sew Sıd şekline dönmekte,
başına a sonuna ise yukarıda ki İkinci Grup ekleri almaktadır. S sesi TS idi.


Tekil_________________Çoğul

Atsıdten= Gittim______ -ıdıştem: Gittik
Atsıdte= Gittin________ -ıdıştut: Gittiniz
Atsıdiş= Gitti_________ -ıdıştı: Gittiler

ÖRNEK FİİLLER
Kelimelerin telaffuzları farklı olabilir.
Çevrenizde Osetçe bilen birisinden bu kelimelerin telaffuzlarını daha kolay öğrenebilirsiniz.
Burada yer alan -ın eki Şimdiki Zaman Birinci Tekil Şahıs ekidir.
Bu eki attığınızda Fiil kökünü elde edebilirsiniz.

Fiil kökleri aynı zamanda emir bildirir.
Fiil köklerine-ış takısı eklenerek soru cümlesi oluşturulur. Örneğin;

Jonış= Biliyor musun?
Kafış= Oynuyor musun?
Herış= Yiyor musun?


Irtaşın = Araştırmak-Araştırıyorum- Imbarın= Anlamak-Anlıyorum
Kewın = Ağlamak-Ağlıyorum- Şayın= Aldatmak-Aldatıyorum
Bettın = Bağlamak-Bağlıyorum- Wazın= Bırakmak-Bırakıyorum
Warjın = Sevmek-Seviyorum- Nımayın= Saymak (Sayı)- Sayı Sayıyorum

Weykenın= Satmak-Satıyorum- Ilhenın= Satın Almak-Satın Alıyorum

Ferşın = Sormak-Soruyorum- Jarın = Şarkı Söylemek
Terın = Sürmek,Kovmak-Kovuyoru- Dettın = Vermek-Veriyorum
Kuşın = Çalışmak-Çalışıyorum- Guşın = Duymak-Duyuyorum
Mışın = Özlemek-Özlüyorum- Terşın = Korkmak-Korkuyorum
Sımın = İçmek (Çay)-Çay İçiyorum- Dımın = İçmek (Sigara)-Sigara İçiyorum
Najın = İçmek (Su, İçki)-Su İçiyorum-Kafın = Oynamak-Oynuyorum
Keşın = Okumak-Okuyorum




GÜNLÜK HAYATTA ÇOK KULLANILAN BAZI CÜMLELER

Kudde Zebehte = Nasılsın, İyimisin?
Zebehten dehadeg kudde = İyiyim, sen nasılsın?
Binonte Kudıştı = Ev halkı nasıllar?
Şıvellette Kudıştı = Çocuklar nasıllar?
Şebbetder Zebehıştı = Hepsi de iyiler.
Kemeyde = Kimlerdensin?
De mad kemeyu = Annen kimlerdendir?
Kem tserut = Nerede Oturuyorsunuz (yaşıyorsunuz)
Ankarayı tserem = Ankarada oturuyoruz-yaşıyoruz.
İronaw Jonış = İronca biliyor musun?
Na ne jonın = Hayır, Bilmiyorum.
Jonın = Biliyorum.
Bire ne jonın = fazla bilmiyorum.
Zurın ne ferajın,feleye ımbarın= Konuşamıyorum, fakat anlıyorum.
Yu gıtzıl ımbarın = Bir parça anlıyorum
Ratsu iÅŸbad = Gel, otur.
Ravay = Sizden küçük birine gel demek.
Bujnıg = Teşekkür ederim.
Ij tsewın = Ben gidiyorum.
Kedem tsewış = Nereye gidiyorsun.
İstanbulme tsewın = İstanbula gidiyorum.
De bonte horj = Günlerin iyi olsun Günaydın.
Herj ijerte = Ä°yi geceler.
Egaş tsewıt = Hoş geldiniz.
EgaÅŸ tsu =HoÅŸ geldin

VURGU Ä°LE YAPILAN SORU CUMLELERÄ° SONRAKÄ° CALIÅžMAMIZDA
PAYLAÅžACAÄžIZ.

ÇALIŞAMDA EKSİKLİKLER BULUNMAKTADIR BİZ BUNUN FARKINDAYIZ AMA KRİL ALFABESİYLE
YAZMADIGIMIZ İÇİN BAZI SESLERİ VERMEMİZ MÜNKÜN OLMAMAKTADIR KRİL YERİNE BU SESLERİ
VEMEK İÇİN İKİ HARF KULLANARAK BU SESİ VERMEYE CALIŞTIK.
HERJ BONTE HORJ AMONTTE.
VE EVZAG TAÄžDBAZONUT OSETI Ä°RETTE
VECERENBON BÄ°REVENT.

yusuf baran.

kiril öğrenmek çok zor birşey değil keşke sizin yerinize biz çalışsakta kirili öğrensek bu sayede çalışmalarınız daha verimli olsa...

Farn________iyilik
Ştalı________yıldız
Mey________ ay
Xur________güneş
Efsimar(ıfşimer)__kardes
Don________su
Bex________at (kelimelerde kullanılan x=sert h)
didineg_____çiçek
XeÅŸt_______harb/savaÅŸ
Tseşt______ göz
Xox_______ dag
bıdır_______ yazı-yaban-arsa
Embal(ımbal)_arkadas
Çıjg_______genc kiz
Çıjgıte_____kızlar
Xedzar_____ ev
fendag_____sokak/yol
Embaldzinad__arakdaslik
uÅŸ_________kadin, es
Tsard______hayat
Surd_______ hayvan
Jex________yer
Don arf_____ derin su
Dur________ tas
ser________kafa
Ahğurkenag_öğretmen
Tseşgom____yüz
Warjdzinad__ask
Leppu______erkek cocuk(oglan)
Mad________ana
Fıd_________baba
Xo_________kiz kardes
Nana_______nine
mad_______anna
Leg________erkek
Arv________hava/gökyüzü
Khax_______ayak
Tsuenon___avci
Mergh (ztiv)_kuÅŸ
Belon_____guvercin
Şelfadıg___kırlangıç
Kark______tavuk
WaÅŸeg____horoz
Fış_______koyun
Fır_______koç
Xelvareg__örümcek
KuÅŸt______is
Şıvelette__cocuklar
KuX______el
Şıvellon___bebek
Belas_____agaç
khezax___ tas/ kaya
Basta_____bölge / ülke
Amond____neÅŸe/ÅŸans
Kerdeg____cayir
Kom______bogaz
Adeymag__insan
Lidzın_____-kaçmak
agayın____koşmak
Rınçhın____hasta
İyşın______almak
Wunın_____görmek
Embalın____tanişmak
dzurın_____konusmak
Şudzın____yanmak
Dettın_____vermek
Levar kenın_hediye etmek
Kenın_____yapmak
Darın_____tutmak
Ulefın____ nefes almak
jonın_____ bilmek
Gajın____ oynamak/ saka yapmak
Tsevun___ gitmek
Everın____koymak
Xerın_____yemek yemek
Tehğın____uçmak
Warjın____sevmek
Arın______bulmak
Xessın____tasimak
jarın______şarki söylemek
Fışın_____yazmak
Najın_____icmek
levvut_____beklemek
felevvut___durun
lev_____dur
Elhanın___ satin almak
Emberın___anlamak
Kuşın_____çalışmak
Khuşın____duymak
Badın_____oturmak

evet belki zor değil kiril öğremmek ama yaş 53 bizim gençlik zamanımızda sadece büyüklerimizden öğrendiğimiz sadece konuşma idi boyle iletişim imkanları yoktu kiril alfabesi diye bir alfabenin olduğunu biz doksanlarda oğrendik fakat çok soradan gördük ozamanda ilgilenilmedi ve öğrenmek mümkün olmadı yani bizim kuşaktan geçti sıra sizde Allah yardımcınız olsun.

sizin yaşlarınızda kiril öğrenen tanıdıklarım var sizdende geçmiş değil

teşakkürlar calışıyorum zaten ama inşallah başara bilirim.

agetsu baran;
teşekkürler paylaşım için iyiki latin yazmışsınız diyeceğim çünkü ben kiril alfabesini bilmiyorum bana çok faydası oldu çok teşekkürler.

Çok teşekkürler paylaşım için.