Çerkeslerin Anasayfası

Taştemir Eldarhan



Doğum 1870 Gekhi
Ölüm 1934

Çeçen eğitimci, toplum ve siyaset adamı. Eljuka’nın oğlu. Urus-Martan ilçesinin Gekhi köyünde doğdu. İlköğreniminden sonra Kuban bölgesinde Yekaterinodar’da Aleksandrovski Öğretmen Enstitüsü’nü bitirdi. Maykop’taki “Dağlı Okulu”nda ünlü Adige eğitimci Pago Tambıy ile birlikte öğretmenlik yaparak “Halk Okulları Öğretmeni” unvanını kazandı (1898-1900). 1905 devriminden sonra, Rusya Devlet Duması’nın I. ve II. dönemlerinde Terek Bölgesi'ni temsilen milletvekilliği yaptı, Müslüman halkları Çarlığın sömürgeci politikalarına karşı savunarak ünlendi. Daha sonra öğretmen olarak Bakü’ya gitti. Uslar’ın alfabesinden yararlanarak Tiflis’te, Çeçen dili için kril harflerine dayanan bir alfabe yayımladı (1911). Şubat 1917 devrimi sonrasında Kuzey Kafkasya’nın özgürleşme eylemlerine katıldı. “Kuzey Kafkasya Merkez Komitesi”nin yayın organı olan “Gorskaya jizn”de yazıları yayımlandı.
Ekim 1917’de Rusya’da Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmelerinden sonra, “Kuzey Kafkasya Merkez Komitesi”nin Kuzey Kafkasya’yı Sovyet Rusya’dan ayırma ve bağımsız kılma çabalarına karşı çıkarak, Bolşeviklerin inisiyatifinde toplanan “Terek Bölgesi Halklarının II. Kongresi”ne, Çeçen temsilcileri arasında katıldı. Oluşturulan “Terek Bölgesi Halk Komiserleri Sovyeti”ni ve ilan edilen sözde özerk “Terek Halk Cumhuriyeti”ni destekledi. Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Çeçenya yöresindeki yerel iktidar organı “Çeçen Milli Konseyi"ne bir alternatif olarak oluşturulan “Çeçen Halk Sovyeti"nin (Goytı Sovyeti) başkanlığına getirildi (22 Mart 1918); Uzun Hacı Saltınski, Aslanbek Şeripov ve Bolşevik önder Nikolay Gikalo (Rus) ile birlikte, Terek bölgesini işgale başlayan General Denikin’e karşı mücadele etti. (1919-1920).

Kuzey Kafkasya topraklarının Sovyet Rusya Kızıl Ordusu tarafından işgali üzerine, Sovyet Rusya hükümeti tarafından oluşturulan “Terek Bölgesi Devrim Komitesi”nde, Osetyalı Simon Takotı ile birlikte başkan yardımcılığına getirildi (8 Nisan 1920). Daha sonra “Çeçen Devrim Komitesi”nin başkanlığına seçildi (6 Mayıs 1920). Sovyet Rusya hükümeti tarafından ilan edilen “Dağlılar Otonom Cumhuriyeti”nin kuruluş kongresinde, Merkez İcra Komitesi Başkanlığına getirildi (16 Nisan 1921). Bu Cumhuriyetin parçalanması döneminde “Çeçen Yöresi RKP(b) Örgütleme Bürosu" üyeliği (Ocak 1923) ve "Çeçen Devrim Komitesi” başkanlığı, 1925 yılına kadar "Çeçen Özerk Bölgesi İcra Komitesi başkanlığı görevlerinde bulundu. Daha sonra oluşturulan “Kuzey Kafkasya Bölgesi”nin (Severo-Kavkazskoye kray) merkezi olan Rostov-Don kentine gönderilerek Bölge İcra Komitesi nezdindeki Milliyetler Sovyeti’nin başına getirildi. 1929 yılında Çeçenya’ya döndü. Grozni Petrol Kurumu’nda (Grozneft) çalışmaya başladı. 14 Kasım 1934’te öldü.

"http://tr.kafpedia.org/index.php?title=Ta%C5%9Ftemir_Eldarhan"'dan alındı