Çerkeslerin Anasayfası

KBC Toplumsal Hareketi ‘Çerkes Kongresi’ Başkanı Çeş Ruslan ile Çerkesler ve Çerkesya Üzerine Söyleşi (Son Bölüm)


Rusya’da totaliter vertikal iktidarın muhafazası çalışmaları Sovyetler Birliğinde olduğu gibi ülkenin dağılması ile sonuçlanabilir. Alternatifi olan demokratizasyon ise yok. Nasıl bir senaryo, nasıl bir durum ortaya çıkarsa çıksın biz Çerkesler olarak her duruma hazırlıklı olmalıyız. Bizim vazifemiz – Çerkesya’nın kurulması ve bizim ulusumuzun buna gücü-kuvveti yeter. Çerkesya her zaman Kafkasya’nın istikrarında denge olmuş bir ülkedir.

Sandro: Rusya her şeye rağmen Soçi 2014 olimpiyatlarını gerçekleştirdiğinde, Çerkes Ulusal Hareketinin bunu protesto etmesi gerekli mi veya bu tepkiler nasıl bir nitelikte olmalı?

Çeş Ruslan: Sandro, Çerkes ulusal hareketi üç yıldır aktif bir şekilde Soçi’de, Çerkes soykırımının yapıldığı topraklarda, Çerkes sorununun görmezden gelinildiği, bu toprakların otokton halkı Çerkeslerin kendi vatanlarına dönemedikleri ortamda, olimpiyatların gerçekleştirilmemesi için tepkilerini ortaya koyuyorlar.

2014 yılında ortaya konulacak tepkiler ve bunların nitelikleri Rusya’nın soykırımını tanıması ve Çerkeslerin vatanlarına geri dönüşleri konusunda yapacaklarına bağlı. Eğer, Rusya soykırımını tanırsa ve kitlesel dönüşü organize ederse, o zaman Çerkes dünyasının protesto içeren hislerini değiştirebilir.

Sandro: Ruslan, Çerkeslerin komşuları olan mesela Abhaz, Karaçay, Asetin’lerin olimpiyatlar ve soykırımının tanınması konusundaki görüşleri hakkında bir bilgiye sahip misiniz?

Çeş Ruslan: Sandro, Abhaz ve Abazinler olimpiyatları destekliyorlar. Karaçay ve Asetinlerin bu konudaki görüşlerini biz şimdilik bilmiyoruz. Çerkes soykırımının Gürcistan tarafından tanınmasını hiç biri desteklemedi, Tshinval ve Moskova’da Asetin halkı temsilcilerince Çerkes soykırımının olmadığı yönünde açıklamaların dile getirildiği forumlar yapıldı. Çerkes soykırımının ardından boşaltılan topraklardan pay almış ve muhtemelen bu konuyu iyi bilen, ne hakkında konuşulduğunun çok farkında olan bir halkın temsilcilerinin bu tutumu çok tuhaf.

Yerstem: Kafkasya gençleri ile olan buluşmasında, Başkan Mikhail Saakaşvilinin; «Şimdi, Kafkasya’nın bir olması, bütün bu ulusların problemlerini Avrupa Birliği ulusları gibi kardeş-kardeşe çözecekleri zaman çok uzak değil.» şeklindeki açıklamaları hakkında ne gibi bir yorum yapacaksınız.

Çeş Ruslan: Yerstem, her halde Mikhail Nikolayeviç yakın bir gelecekte Rusya’nın Kafkasya’dan ayrılacağını ima ederek söylemiş olmalı. Öylesi bir durumda dahi Çerkesler için öncelikli olan şey kendi ülkelerini Çerkesya’yı inşa etmektir.

Erstem: Çerkes kongresi, Soçi olimpiyatları gerçekleştirilirken protesto olarak mesela tüm Çerkesya sahili boyunca, Karadeniz sahilinde barışçıl bir şekilde protestocuların el-ele tutuştukları canlı bir zincir oluşturma imkanına sahip mi? Teşekkürler.

Çeş Ruslan: Yerstem, biz Olimpiyatlardan önce Rusya ve dünya genelinde Çerkes soykırımının tanınacağını, Çerkeslerin Kafkasya’ya dönüşleri sorununun çözüleceğini umuyoruz. Fakat, eğer, teknik olarak barışçıl canlı bir zincir oluşturulması gerekirse bu sadece Çerkes ulusunun kendisine bağlı, Çerkes kongresine değil. Eğer böylesi bir şeye karar verilirse tüm organizasyonlar ellerinden gelen her şeyi yaparlar.

Zawur Ç’edık’uey: Büyük bir olasılıkla siz ve ‘Çerkes kongresi’ için, Çerkes soykırımının tanınması asıl amacınızı oluşturmuyor olmalı, çalışmalarınızda ne elde etmek istiyorsunuz? Hedefteki amacınız nedir?

Çeş Ruslan: Zawur, Bizim amacımız – ülkemizi kurmak – tarihi sınırları içerisinde Çerkesya ve Çerkes ulusunun birliğini Kafkasya’da kurmak.

Aida Cerıce: Çerkes soykırımını ilk olarak Gürcistan tanıdı, umuyoruz ki bu ilk ve son olmaz. Size göre, böylesi bir adım atabilecek hangi ülkeler varlar? Bu sorun hakkında hangi ülkelerle çalışmaya başlanılmalı veya o ülkelerin kendi kendilerine inisiyatif koymalarımı beklenilecek?

Çeş Ruslan: Aida, başka ülkelerin inisiyatif sergilemelerini beklemek gerekmiyor. Polonya, Baltık, İskandinav ve merkezi Avrupa ülkeleri ile ilgili varyantlar gözden geçirildi. İlgilenen birkaç ülke ile çalışmalar devam ediyor.

Raşid Hağur: Çerkes blogsferinde sıkça şöylesi sorulara rastlanmaya başlanıldı; " Peki, neden Abhazya Çerkes Soykırımını kabul etmedi?". Bu soruya bazıları, bunlara Abaza internet kullanıcıları da dahil olmak üzere şöyle cevaplar veriyorlar - "Çerkesler böylesi bir istekle Abhazya’ya müracaat etmediler ki!". Siz bu konuyu nasıl değerlendiriyorsunuz? Neden "Çerkes Kongresi" böylesi bir müracaatı Abhazya Hükümetine yapmadı? Böylesi bir çağrı yapma hazırlığınız var mı?

Çeş Ruslan: Raşid, ne biz, ne de başka bir Çerkes organizasyonu Abhazya’ya, Çerkes soykırımını tanıması hakkında bir müracaatta bulunmadık.

Biz Birleşmiş milletler üyesi, 1763-1864 Rus-Çerkes savaşı dönemine ait Rus ordularının tüm arşivine sahip olan Gürcistan devletine bu konuda müracaat ettik.

Bu sorun hakkında, Abhazya’ya müracaat etme konusunda, şimdilik bir çabamız yok. Fakat, bu yapılmayacak diye bir şeyde söz konusu değil.

Yevgenıy T’eşuko: Siz, günümüzde internet üzerinde oluşan Çerkes toplumsalının ‘Çerkes Sorunu’nun çözümü konusunda ne gibi bir rolü, katılımı ve çözümü için nasıl bir dinamik oluşturduğunu düşünüyor, değerlendiriyorsunuz?

Çeş Ruslan: Yevgeni, etnosentrizm prensiplerine sahip bir ulusal Çerkes televizyonu oluşana kadar, internet üzerindeki Çerkes toplumsalı çok önemli bir rol üstleniyor. Günümüzde bombalar ve roketlerle yapılan savaşlar nadir görülüyor. Ağırlık merkezi artık genelde enformasyonel ortamdır. Günümüzde reel olarak savaş kazanılsa dahi enformasyonel baskıya dayanmak, enformasyonel olarak mücadele etmek gerekiyor. İşte bu yüzden Çerkes-inet sonderece önemli.

Bu sadece Çerkes-inetle de sınırlı değil; mesela Abhaz-Çerkes-inet ve diğer akraba ulusların temsilcileri de bana bu konuda gücenmezler. Artık günümüzde ayrışmanın izleri belirgin olmaya başladı – öz kardeşlerin bile pek çok konuda, çıkarları üzerinde farklılıklar olması mümkündür. İşte bu yüzden ve çeşitli çok sayıdaki sebepten dolayı, biz çalışmalarımızı Çerkessentrizmi üzerine kurmalıyız.

Dışene: Size göre, ‘Çerkes Sorunu’ kavramı içerisine neler giriyor, Çerkes sorunu sizce nedir?

Çeş Ruslan: Dışene, ‘Çerkes Sorunu’ denildiğinde günümüzde, Çerkes(Adıge) ulusunun vatanında ve diasporasında bölünmüş olması akla gelir.

Bu yüzden Çerkes Ulusal Hareketinin doğal-tabii amacı; Çerkes ulusunun tarihi vatanında birliğinin sağlanması ve Adıgelerin ülkesi- Çerkesya’nın 1763 yılındaki tarihi sınırları içerisinde kurulmasıdır.

Spqr: Sayın Ruslan, Rusya Federasyonunun önünde zor çözünürlülüğü olan pek çok sorun var. Günümüzde bilimadamları, politikacılar, sosyologlar tarafından içinde yaşadığımız devletin geleceği ve gelecekteki durumu hakkında çok sayıda senaryo ve durum tespiti dile getiriliyor.

Sizin, Rusya ve onun içerisinde yaşayan Çerkeslerin geleceği hakkında ne gibi öngörüleriniz var? Sizce tüm Kafkasya’daki gelişmeler nasıl olacaklar? Yakın gelecekte ve daha uzak tarihlerde çevremizde ne gibi gelişmeler olabilir?

Çeş Ruslan: Spqr, Rusya’da totaliter vertikal iktidarın muhafazası çalışmaları Sovyetler Birliğinde olduğu gibi ülkenin dağılması ile sonuçlanabilir. Alternatifi olan demokratizasyon ise yok. Nasıl bir senaryo, nasıl bir durum ortaya çıkarsa çıksın biz Çerkesler olarak her duruma hazırlıklı olmalıyız. Bizim vazifemiz – Çerkesya’nın kurulması ve bizim ulusumuzun buna gücü-kuvveti yeter. Çerkesya her zaman Kafkasya’nın istikrarında denge olmuş bir ülkedir.

Spqr: Günümüzde Çerkesler ile Moskova- resmi iktidarı arasında dialog kurulması mümkün mü? Rusya’da bu sorunu anlayan çözümü için medeni çözümler üretmeye çalışan insanlar var mı?

Çeş Ruslan: Spqr, herzaman dialog kurmak mümkün. Sorun şurada; ciddi bir dialoga Rusya iktidarı hazır mı? Çerkes ulusunun sürülmüşlüğü sorununu çözmeye gerçekten niyetleri var mı yoksa günümüzde sivil meclisçe, Rusya’nın akademik çevrelerinde tutkulu göstermelik toz kaldırmaca mı sadece yapacakları? Bizi böyle düşünmeye iten sebeplerimiz var.

Spqr: Size göre Kazaklar ve Çerkesler arasındaki ilişkilerde işbirliği perspektifi var mı? Veya bu her iki taraf için de gerekli mi?

Çeş Ruslan: Spqr, Kazaklar çıkış kaynakları itibariyle Çerkeslerle ilintililer, malumunuz üzere Zaporoj Seç’ini Çerkesler oluşturdu ve Kazak kültüründe uzun dönem Çerkes kültürel materyalleri muhafaza edildi, Dinyeper altı Kazak dialektlerinde çok sayıda Adıgizm- Çerkesce kökenli kelime vardır.

Hatta, Rus-Çerkes savaşlarının başlangıcında dahi Ukraynalıların etnogenesisinde Çerkeslerin aldığı rolden dolayı Ukrayna, Çerkasiye olarak isimlendiriliyordu. Zaporejler de aynı şekilde imparatorluğa kahramanca karşı koymuşlar, aynı şekilde bir kısmı Türkiye’ye sürülmüştü. Zaporejlerden geride kalanlar ise Çerkeslere karşı kullanılmak üzere Psıj (kuban) nehri kenarına iskan edilmişlerdi.

Günümüzde, Kazakları, askeri bir nüve olarak kullanmak istiyorlar, şu anki Kazaklık sistemini imparatorluk dönemindeki haline sokmaya çalışıyorlar fakat bunun gerçekleşmesi, sadece imparatorluk merkezinin oluşturulması ile mümkün. Bu yüzden günümüzde Kazaklığın gelişimi çıkmazda. Biz demokratik, özgürlükçü bir toplum inşa etmek istiyorsak, sadece, gelecekte Kazaklarla olması gereken ilişkilerimiz de değil tarihi Çerkesya topraklarında yaşayan tüm diğer uluslarla olan ilişkilerimizde de, onlarla, aramızda ortak bir dil geliştirmek zorundayız.

Spqr: Varsayalım ki; Moskova herhangi bir sebepten dolayı, suni bir şekilde bölünmüş tüm Çerkes anklavını biraraya getirip Çerkesya Cumhuriyeti veya varsayalım ki Çerkes-Kazak krayı oluşturdu. Sizi de buna başkan olarak atadı. İlk adımınız ne olurdu?

Çeş Ruslan: Spqr, ben bir düzelteme yapmak istiyorum: Çerkesya- günümüzdeki Çerkes anklavının birleştirilmesi değildir. Çerkesya; Don’dan Ukraynaya (Тэн и щ1ыб) Rostov oblastının güneyi Rostov-na-donu kenti dahil, Krasnodar, Stavropol eyaletleri, Adıgey, Karaçay-Çerkes, Kabardey-Balkar Cumhuriyetlerinin tamamı ve Rusya yöneticileri tarafından günümüzde Rusya sınırları içerisinde yer alan komşu uluslara ait Çeçenistan, İnguşetya, Kuzey Osetyaya ve ayrıca Abhazya’ya (Psow nehrinden Bzıb nehrine kadar) bağlanan topraklardır.

Ben Başkan olma isteğinde değilim- henüz benim böylesi bir büyüklük kompleksim yok ve umarım hiç bir zaman da olmaz. Ama ilk adım ne olmalı derseniz, bu; Çerkes diasporasının geri dönüşünü sağlamak, Çerkesce eğitimi sağlamak, Xabze için kültürel merkezler inşa etmek olmalı. Aynı zamanda toplumun demokratikleşmesini sağlamak için sivil toplum kuruluş ve enstitülerini oluşturmak, mümkün oranda vergileri düşürmek, ticareti desteklemek, ticari alandaki gelişmelere engel olucu asalakvari devlet organizasyonlarını ortadan kaldırmak, polis reformu yapmakta ilk adımlar arasındadır.

Spqr: Ruslan, bana göre içinde yaşadığımız toplumsal yapı içerisinde çevremizde olan gelişme ve olaylar karşısında akılcıl-upuygun çıkarımlar yapan ve akılcıl-upuygun tepkiler veren insanlardan birisisiniz. Sizin adınız Kuzey Kafkasya dışında da, dünyada biliniyor ve ben eminim ki dünyanın pek çok yerinde başka işlerde bulabilirsiniz.

Gelecek hakkında planlarınız nelerdir?

Çeş Ruslan: Spqr, Benim pozisyonum hakkında yaptığınız, böylesi bir değerlendirmeden dolayı teşekkür ediyorum. Gelecek hakkındaki planlarım ise - Gelecek için benim şahsi hiç bir planım yok. Her birimiz, ülkemizi-Çerkesya’yı kurmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız. Bunun için nerede-nasıl çalışmak gerekeceğini zaman gösterecek. Tabii, elbette ki her Çerkes Kafkasya’da yaşamalı ve çalışmalı

Тхьэм фигъэпсо, си гуапэт сынывдэпсалъэну. Ди лъэпкъым и къэк1уэныр махуэ Тхьэм ищ1. Адыгэ Хэкур зыф1эувэжауэ Тхьэм дигъэлъагъу. Ф1ык1э Тхьэм дызыхуигъазэ! Узыншэу фыщыт.

Adyghe (Rustam) Circassian: Узыншэ ухъу, Руслъан. Тхьэр арэзы къыпхухъу! Тхьэм дыригъэфlакlуэ!

Адыгэ Хэкур икlэщlыпlэкlэ нэрылъагъу Тхьэм ищl!

Aida Cerıce: Тхьэм уигъэпсо, Руслъан. Япэ дыщызэхуэзэ ди Хэкур зэтеувэжауэ Тхьэм дызэхуигъазэ.

Zawur Ç’edık’uey: Иджырэ зэ Тхьэгъэпсэушхуэ бжызэ1э Руслъан, мы пщыхьэщхьэр къызэрыддэбгуэшамк1э!

Зэрыжып1ауэ, пщыхьэщхьэ дахэ тхуэхъуауэ солъытэ!

Уи мурадхэр Тхьэм къыуигъэхъул1э!

Иугъащ1э Адыгэ лъэпкъыр, Иугъащ1э Адыгэ Хэкур...

Адыгэ Уей-Уей!

Yevgenıy T’eşuko: Тхьэм уигъэпсо Руслъан! Уи мырадыф1хэр Тхьэшхуэм къуигъэхъул1э.

ДИ IУЭХУР ПЭЖЩ, ДИ ГЪУЭГУР ЗАХУЭЩ, ТХЬЭШХУЭМ И КЪАРУР ИНЩ!

“Адыгэ Хэкум и макъ. Çerkesyanın Sesi” Grubu Yöneticileri

Çeviri: Cherkessia.net

Kaynak: http://natpress.net/index.php?newsid=7267