Çerkeslerin Anasayfası

YER ŞEKİLLERİ
Özdemir Özbay

“Dünden Bugüne Kafkasya” kitabından alınmıştır



Bölge, coğrafi açıdan üç bölüme ayrılır. Güneyde Gürcistan ile sınırı oluşturan ve birbirine koşut dağ sıraları (Glavni, Peredovoy, Skalisti ve Çornye), Büyük Kafkaslar bulunur. Bu dağların en yüksek noktaları Elbrus (Adıgece "Uaşşhamaxue" ve/veya "Oşhamafe", Karaçay-Balkarca "Mingi-taw", 5.642 m.), Diktaw (5.204 m.), Koştantaw (5.151 m.), Şhara (5.068 m.), Cangitaw (5.058 m.) vb.dir. Bu bölümde hızlı akışlı akarsuların kaynağını oluşturan çok sayıda buzul vardır. Buraları dağcıların (alpinist) ilgi alanlarını oluşturur. Buzul alanlarının altındaki ikinci bölümde alp tipi çayırlar, iğneyapraklı ve yaprak döken (kayın, meşe, kızılağaç, gürgen, akağaç, dişbudak ve kavak) ağaçlardan oluşma ormanlar yer alır.

Sıradağların, 500-700 metre yüksekliğindeki Kuzey eteklerinde yaprak döken ağaçlardan oluşan ormanlar bulunur. Vadiler ise, daha çok çayırlarla kaplıdır.

Kuzey ve Kuzeydoğu'da Kabardey Ovası adı verilen üçüncü bölüm bulunur. Burada, Terek Irmağı'nın batısında Büyük Kabardey, doğusunda da Küçük Kabardey (Cılaxhsteney) ovaları uzanır. Bu bölümde Malka, Baxhsen, Şecem, Nalşıç, Çerek ve Lesken ırmak kolları, Terek Irmağı'na karışır. Ova, verimli tarım toprakları ile kaplı olup doğal bitki örtüsü sorguçotu stepleridir

MADEN SUYU KAYNAKLARI

Maden suyu kaynakları bakımından Cumhuriyet toprakları ünlüdür. Nalçik kent merkezinde; hemen yakındaki Belaya Reçka Köyünde; batıda Dolina Narzanov'da; Elbrus Köyünde, Çerek-Balkarski kaynağı yakınında; buzulların eteğinde; daha başka yerlerde, örneğin; Malka vadisi ile Habaz yakınlarında çeşitli maden suyu kaynakları bulunmaktadır.

Bütün bu maden suları ve öteki güzellikleri ile, bölge, Rusya Federasyonu'nun en önde gelen turistik köşelerinden biridir.


http://www.kafkasfederasyonu.org/kafkas ... illeri.htm

DOĞAL KORUMA ALANLARI


Orman, su ve hayvan varlığını korumak amacıyla oluşturulmuş bir çok doğa koruma alanı (zapovednik) ile hayvan varlığını koruma ve üretme alanı (zakaznik) vardır. Buraları birer turistik alan özelliği de kazanmıştır. Bunların başlıcaları Çegem ve Çerek Irmaklarının kaynak kısımlarını da içine alan 'Kabardino-Balkarski visokogorni gos. zapovednik' ile bunun doğusunda kalan ve Kuzey Osetya'ya ulaşan uzantılarıdır. Buralarda ormanlar ile, soyu tükenmeye yüz tutmuş dağ keçisi, kızıl geyik, ayı, vaşak, yaban tavuğu ve yaban sığırı gibi hayvanlar yetiştirilmekte ya da koruma altında bulundurulmaktadır.

MADENLER VE ENDÜSTRİ


Başlıca madencilik alanı Tırnawız kenti ve çevresidir. Burada zengin molibden ve tungsten yatakları işletilir. Ugolni'de taşkömürü, Malka vadisinde de zengin altın, krom ve nikel yatakları ile bir miktar petrol vardır.

Endüstri, özellikle Nalçik ve Prohladnı kentlerinde toplanmıştır. Bu kentler ağırlıklı olarak Rus nüfusludur. Dolayısıyla modern endüstri, başka bir anlatımla ülkenin üretim gücü, Rusların elindedir.

Endüstri kuruluşları olarak, Nalçik'te, petrol sondaj aygıtları, kereste, mobilya, dokuma, giyim, ayakkabı, çimento ve cam ürünleridir. Prohladnı'da da makine endüstrisi toplanmıştır. Öteki kentlerde tarım ürünleri işlenir. Gerekli enerji, akarsular üzerinde kurulan hidroelektrik santrallerinden sağlanır. Isınmada doğalgaz kullanılır

TIRNAVUZ KENTİ


Bir turizm ve madencilik bölgesi olan Tırnavuz, kentsel (metropoliten) alanının ayrı yönetimi vardır. Bu bölgede Balkarlar (% 29,4), Adıgeler (% 17,1), Ruslar (% 38) ve öteki milliyetlerden kişiler turizm ve madencilik gibi değişik işlerde çalışmaktadırlar. Burası, başta Elbrus (Oşhamafe: 5642 m) olmak üzere yüksek dağların, çayır ve piknik yerlerinin, maden sularının, buzul ve buzul göllerinin bulunduğu turistik bir köşedir.

Bu bölgede Elbrus tatil köyünde Elbrus, Terskol köyünde Terskol, Elbrus-Terskol köyleri arasında Yüsengi ve itkol (Narzanov çayırı başında), Çeget dağı eteğinde Azavk gibi büyük ve lüks turistik oteller bulunmaktadır. Ayrıca çok sayıda kamping ve dinlenme yeri de vardır; bir teleferik hattı ile de Elbrus dağına tırmanılmaktadır.
Tırnavuz yöresi, aynı zamanda koyun ve keçi otlatılan, arı beslenen, ırmak ve göllerinde alabalık avlanan bir bölgedir.